17 Noyabr – Milli Dirçəliş Günü: Azadlıq mübarizəsindən müstəqil dövlətçiliyə uzanan tarixi yol

17 Noyabr – Milli Dirçəliş Günü: Azadlıq mübarizəsindən müstəqil dövlətçiliyə uzanan tarixi yol
15:39

Azərbaycan xalqının tarixində elə günlər var ki, onların əhəmiyyəti yalnız təqvim kimi ölçülmür. Bu günlər milli yaddaşın, azadlıq istəyinin, xalq iradəsinin və dövlətçilik düşüncəsinin təcəssümünə çevrilir.

17 Noyabr – Milli Dirçəliş Günü də məhz belə əlamətdar tarixlərdəndir. Bu gün xalqımızın milli oyanışının, öz taleyinə sahib çıxmaq əzminin və müstəqillik uğrunda mübarizəsinin rəmzidir.

1988-ci il noyabrın 17-də Bakının indiki Azadlıq meydanında başlayan kütləvi xalq hərəkatı Azərbaycan tarixində yeni bir mərhələnin əsasını qoydu. Həmin dövrdə Ermənistanın Azərbaycana qarşı ərazi iddiaları, Dağlıq Qarabağ ətrafında baş verən hadisələr, milli hüquqların tapdalanması və sovet rəhbərliyinin ədalətsiz siyasəti xalqın səbir kasasını daşdırmışdı. İnsanlar artıq yalnız narazılıqlarını bildirmək deyil, öz milli hüquqlarını, torpaqlarını, ləyaqətlərini və gələcəklərini müdafiə etmək üçün ayağa qalxmışdılar.

Meydana toplaşan yüz minlərlə insanın səsi bir həqiqəti dünyaya çatdırırdı: Azərbaycan xalqı öz taleyinin sahibi olmaq, milli kimliyini qorumaq və azad yaşamaq istəyir. Bu, sadəcə etiraz aksiyası deyildi. Bu, uzun illər sovet ideologiyasının təzyiqi altında saxlanılan milli şüurun yenidən oyanışı, xalqın öz tarixinə və gələcəyinə sahib çıxmaq iradəsinin təzahürü idi.

Meydan hərəkatı – milli iradənin və azadlıq eşqinin təntənəsi

17 noyabr hadisələrinin ən mühüm tarixi məqamlarından biri Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin üçrəngli bayrağının meydanda dalğalanması idi. Bu, təsadüfi bir hadisə deyildi. Üçrəngli bayraq xalqın yaddaşında yaşayan müstəqillik ideyasının yenidən dirçəlməsinin, milli dövlətçilik ənənələrinə qayıdışın və azad gələcəyə inamın rəmzinə çevrilmişdi.

Meydan hərəkatı sovet imperiyasının bütün qadağalarına və təzyiqlərinə baxmayaraq davam edirdi. Noyabrın 22-də Bakıya sovet qoşunlarının yeridilməsi, komendant saatının tətbiq olunması belə xalqın iradəsini sındıra bilmədi. Yalnız dekabrın 5-nə keçən gecə hərbi qüvvələrin və zirehli texnikanın müdaxiləsi ilə mitinq dağıdıldı. Lakin meydanda yaranan milli ruhu, azadlıq düşüncəsini və müstəqillik istəyini heç bir hərbi güc məhv edə bilmədi.

Çünki həmin günlərdə baş verənlər artıq adi siyasi etiraz çərçivəsindən çıxmışdı. Azərbaycan xalqı öz tarixi taleyini dəyişmək qərarına gəlmişdi. İllərlə milli kimliyinə, dilinə, tarixinə və mənəvi dəyərlərinə yad ideoloji çərçivələr daxilində yanaşmağa məcbur edilən bir xalq yenidən öz köklərinə qayıdır, milli dövlətçilik ideyasını ön plana çəkirdi.

Dirçəlişdən müstəqilliyə doğru

17 Noyabr hadisələri Azərbaycanın dövlət müstəqilliyinin bərpasına aparan yolun ən mühüm mərhələlərindən biri oldu. Meydanlarda səslənən azadlıq çağırışları zaman keçdikcə ümummilli siyasi iradəyə çevrildi. 1991-ci il oktyabrın 18-də Azərbaycan dövlət müstəqilliyini bərpa etdi. Beləliklə, 1988-ci ilin noyabrında xalqın qəlbində alovlanan azadlıq məşəli müstəqil dövlətin qurulması ilə yeni tarixi məzmun qazandı.

1992-ci ildən 17 Noyabrın Milli Dirçəliş Günü kimi qeyd olunması da bu hadisənin dövlətçilik tariximizdəki əhəmiyyətinin təsdiqi idi.

Lakin müstəqilliyin bərpası ilə mübarizə başa çatmadı. Azərbaycan qarşısında ərazi bütövlüyünün təmin olunması, dövlət institutlarının möhkəmləndirilməsi, milli təhlükəsizliyin qorunması və güclü iqtisadiyyatın yaradılması kimi taleyüklü vəzifələr dayanırdı. Ölkənin üzləşdiyi çətinliklər, Ermənistanın hərbi təcavüzü və torpaqlarımızın işğalı milli birliyin və güclü dövlətçiliyin nə qədər vacib olduğunu bir daha göstərdi.

Azərbaycan xalqı bütün bu sınaqlardan keçərək öz dövlətini qorudu, gücləndirdi və tarixi Zəfərə doğru inamla irəlilədi.

Milli dirçəlişin Zəfərlə tamamlanan tarixi məzmunu

Bu gün 17 Noyabrın əhəmiyyətinə nəzər salarkən, onun tarixi davamlılığını da görürük. 1988-ci ildə Azadlıq meydanında səslənən milli azadlıq çağırışları, 1991-ci ildə bərpa olunan dövlət müstəqilliyi və 2020-ci ildə əldə edilən tarixi Zəfər eyni milli iradənin müxtəlif tarixi mərhələləridir.

44 günlük Vətən müharibəsində Azərbaycan Ordusunun qazandığı Qələbə xalqımızın onilliklər boyu ürəyində yaşatdığı ədalət və torpaq həsrətinə son qoyulması istiqamətində həlledici addım oldu. 2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilən lokal antiterror tədbirləri nəticəsində Azərbaycanın bütün ərazisində suverenliyi tam bərpa edildi.

Beləliklə, 1988-ci ildə milli oyanışın başlanğıcı kimi tarixə düşən hadisələrin ideya məzmunu müasir Azərbaycanın güclü dövlətçilik reallığında yeni ifadəsini tapdı.

Bu gün Azərbaycan müstəqil siyasət yürüdən, beynəlxalq münasibətlər sistemində öz mövqeyini möhkəmləndirən, regional və qlobal proseslərə təsir göstərən dövlətdir. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə genişmiqyaslı quruculuq işlərinin aparılması, şəhər və kəndlərin yenidən qurulması, Böyük Qayıdış proqramının həyata keçirilməsi də milli dirçəlişin müasir mərhələsinin mühüm göstəriciləridir.

Ancaq milli dirçəliş yalnız siyasi müstəqillik və ərazi bütövlüyü ilə məhdudlaşmır. Bu, həm də milli düşüncənin, ana dilinin, tarixi yaddaşın, mədəniyyətin və mənəvi dəyərlərin qorunması deməkdir. Güclü dövlətin təməlində milli özünüdərk, vətəndaş həmrəyliyi və ümummilli maraqlara sədaqət dayanır.

Tarixdən gələcəyə uzanan milli iradə

17 Noyabr – Milli Dirçəliş Günü bizə bir mühüm həqiqəti xatırladır: xalqın azadlıq və müstəqillik arzusu heç bir qüvvə tərəfindən məhv edilə bilməz. Zaman dəyişə, siyasi sistemlər süqut edə, imperiyalar dağıla bilər, lakin öz milli kimliyinə, tarixinə və dövlətçiliyinə sahib çıxan xalqın iradəsi yaşayır.

Bu gün Azadlıq meydanında başlanan mübarizənin qəhrəmanlarını, milli azadlıq hərəkatının iştirakçılarını ehtiramla xatırlayırıq. Onların cəsarəti, qətiyyəti və Vətən sevgisi müasir Azərbaycan tarixinin şərəfli səhifələrində əbədi yaşayacaq.

Əgər 1988-ci ilin 17 noyabrında xalqımız azadlıq və müstəqillik naminə bir yumruq kimi birləşmişdisə, bu gün həmin birliyin ən böyük təcəssümü müstəqil, suveren və qalib Azərbaycandır.

Milli Dirçəliş Günü sadəcə keçmişə ehtiram deyil, gələcəyə ünvanlanan məsuliyyət çağırışıdır. Çünki milli dirçəliş bir dəfə baş verən tarixi hadisə deyil, hər nəsildə yenidən yaşadılan milli ruh, dövlətə sədaqət və Vətənə bağlılıqdır. 1988-ci ildə meydanlarda alovlanan azadlıq məşəli bu gün müstəqil Azərbaycanın inkişafında, üçrəngli bayrağımızın dünyanın müxtəlif ölkələrində dalğalanmasında və qalib xalqımızın qürurunda yaşayır. Bu məşəl heç vaxt sönməyəcək.

News365.az


Sizin reklam burada
Sizin reklam burada