ABŞ-İran sazişinə əməl ediləcəkmi?

ABŞ və İran arasında anlaşma memorandumunun imzalanma mərasiminin 19 iyunda İsveçrədə keçirilməsi planlaşdırılırdı. Lakin, medianın məlumatına görə, J.D. Vanse İranın Livandakı vəziyyətlə bağlı tələblərinə görə səfərini təxirə salıb.

ABŞ-ın vitse-prezidenti J.D. Vansenin ABŞ və İran arasında anlaşma memorandumunun imzalanma mərasiminin və İranın nüvə proqramı ilə bağlı yeni danışıqlar raundunun keçirilməsi planlaşdırılan İsveçrəyə səfərini təxirə salmasının səbəbi açıqlanıb.

Vans memorandumun imzalanma mərasiminin 20-21 iyun tarixlərinə planlaşdırıldığını bildirib. O, bunun ilk növbədə Tehrandan asılı olduğunu vurğulayıb.

ABŞ İranla dialoq istəyirmi?

ABŞ-ın hazırda Tehranla dialoq qurmaq və anlaşma memorandumunun müddəalarını həyata keçirmək üçün konstruktiv şəkildə sadiq olduğu və yalnız İsrailin müvəqqəti razılaşmanın həyata keçirilməsinə maneələr yaratdığı görünür. Fakt budur ki, Vaşinqton İrana qarşı hərbi əməliyyatlara başlayaraq bu razılaşmaya öz iradəsi ilə gəlib və heç kim prezident Donald Trampı onu imzalamağa məcbur etməyib. Memorandum döyüş meydanında yaranan güc balansının nəticəsidir. Amerikalıların hazırda memorandumdan imtina etmək və ya onu sabotaj etmək üçün heç bir əhəmiyyətli səbəbi yoxdur. Hər halda, əgər onlar İranı bombalamağa davam etmək istəsəydilərsə, bunu edə bilərdilər. Əlbəttə ki, müqavilənin dağılması riskləri var, lakin bunlar İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahunun siyasəti ilə bağlıdır. O, Livanın bombalanmasına davam etməklə sənədin icrasını pozmağa çalışa bilər. Tramp müqaviləni özünün beyni hesab etdiyi üçün Netanyahunu bu cür cəhdlərə görə danlayacaq. Beləliklə, dağılma riskləri o qədər də böyük deyil.

Bundan əlavə, ABŞ hakimiyyəti indi memorandumu həyata keçirmək üçün motivasiyalıdır, çünki onlar özləri bu müqaviləni istəyirdilər və müharibə zamanı İranla müvəqqəti sənəd imzalamalı olduqları qənaətinə gəldilər. Gözlənilir ki, onlar İrana xoşməramlılıq nümayiş etdirmək və memorandumun onlar üçün də şərtsiz qələbə deyil, güzəşt olduğunu göstərmək üçün vaxt verəcəklər. ABŞ-ın, şübhəsiz ki, müqaviləni həyata keçirmək üçün motivləri var; əks halda Donald Tramp onu imzalamazdı.

ABŞ-ın memoranduma münasibəti necədir?

Bir gün əvvəl J.D. Vanse bu razılaşmanı Amerika siyasi elitasına "satmağa" çalışdı, lakin az nəticə verdi. Konqresdəki və Amerika mediasındakı əksər "qırğılar" memorandumu ABŞ-ın İrana qarşı de-fakto təslim olması və Amerika xarici siyasəti üçün tamamilə fəlakət adlandırdılar. Müvəqqəti razılaşmaya münasibət ABŞ-ın İrana qarşı davam edən müharibəsinin tərəfdarları arasında son dərəcə mənfidir.

Bu hal İsveçrədəki bugünkü görüşün ləğv edilməsinin səbəblərindən biri ola bilər. Trampın adamları, bəlkə də, Tehranla bağlı qapılar arxasında əlavə danışıqlar aparmağa və İranı ABŞ üçün daha əlverişli şərtlərlə yenidən danışıqlar aparmağa razı salmağa çalışırlar. Amerikalılar Donald Tramp tərəfindən artıq dərc edilib onlayn imzalandıqdan sonra müqaviləni pozmaq istəməzlər. Bunu anlayan İran hakimiyyəti, ehtimal ki, daha çox güzəştə getməyəcək, ona görə də ABŞ müqaviləni hazırkı formada həyata keçirməli olacaq.

Vaşinqtondakı siyasi təbəqə İranla anlaşma memorandumundan kəskin şəkildə narazı olsa da, Amerika ictimaiyyəti sənədə tamamilə fərqli yanaşır. Bütün ictimai rəy sorğuları göstərir ki, amerikalıların üçdə ikisi İrana hücum etməyin səhv olduğunu düşünür. Fox News-un son sorğusu göstərir ki, amerikalıların təxminən 66%-i Trampın İranla bağlı hər hansı bir hərəkətinə - həm hərbi, həm də sülhməramlı - etimad göstərmir və 90%-i hesab edir ki, ABŞ-ın prioriteti Yaxın Şərqdə uzunmüddətli müharibənin qarşısını almaq olmalıdır.

News365.az