Dünyanın ən böyük ehtiyat valyutaları: Dollar liderliyini qoruyur
Qlobal maliyyə sistemində ABŞ dolları mərkəzi bankların əsas ehtiyat valyutası olaraq qalmaqda davam edir. Son məlumatlara görə, dünya üzrə mərkəzi bankların valyuta ehtiyatları ümumilikdə 13,14 trilyon ABŞ dollarına çatıb və bu vəsaitlərin yarıdan çoxu dollarla saxlanılır.
2025-ci ilin sonuna olan statistikaya əsasən, ABŞ dolları qlobal valyuta ehtiyatlarının 56,8 faizini və ya təxminən 7,46 trilyon dollarını təşkil edir. Bununla da dollar beynəlxalq maliyyə sistemində dominant mövqeyini qoruyur.
İkinci yerdə 20,2 faiz payla avro qərarlaşıb. Avrozonanın iqtisadi gücü və regionun likvid dövlət istiqrazları bazarı vahid Avropa valyutasının əsas üstünlükləri kimi qiymətləndirilir.
Siyahıda növbəti yerləri 5,8 faizlə Yapon yeni, 4,4 faizlə Britaniya funtu tutur. Kanada dolları və Avstraliya dollarının payı müvafiq olaraq 2,5 faiz və 2 faiz təşkil edir.
Son illərdə qlobal maliyyə sistemində de-dollarizasiya prosesləri ilə bağlı müzakirələr genişlənsə də, Çin yuanının ehtiyat valyuta kimi mövqeyi gözlənilən qədər güclənməyib. Hazırda yuan dünya valyuta ehtiyatlarının cəmi 2 faizini təşkil edir. Analitiklər qeyd edirlər ki, ehtiyatların diversifikasiyası daha çox Kanada və Avstraliya dolları kimi alternativ valyutalara yönəlir.
Mütəxəssislərin fikrincə, ABŞ dollarının üstünlüyü ölkə iqtisadiyyatının böyüklüyü, ABŞ dövlət istiqrazları bazarının yüksək likvidliyi və dolların beynəlxalq ticarətdə əsas hesablaşma vasitəsi kimi istifadə olunması ilə bağlıdır. Neft və digər strateji xammal məhsullarının əsasən dollarla qiymətləndirilməsi də bu mövqeni gücləndirən amillərdən biridir.
Qeyd olunur ki, son on ildə dolların qlobal ehtiyatlardakı payı təxminən 65 faizdən 56,8 faizə qədər azalsa da, hazırda onu əvəz edə biləcək alternativ beynəlxalq valyuta sistemi formalaşmayıb.
Beləliklə, qlobal maliyyə arxitekturasında ABŞ dolları liderliyini qoruyur, avro isə əsas alternativ valyuta olaraq qalır. Digər valyutalar isə hələlik beynəlxalq ehtiyat sistemində məhdud paya malikdir.
