“Dünyada yazıçı cəmiyyətə yardım edir, bizdə isə tərsinədir” - Etibar Əliyev
Təhsil eksperti Etibar Əliyev yerli və dünya ədəbiyyatı nümunələrini, eləcə də kitab bazarındakı mövcud vəziyyəti müqayisə edən diqqətçəkən paylaşım edib.
Ekspert bildirib ki, qlobal təcrübədə yazıçılar öz istedadı və zəhməti sayəsində kitablarını sataraq gəlir əldə edir, hətta cəmiyyətə və xeyriyyəçiliyə dəstək olurlar. Azərbaycanda isə əksinə, yazıçı və şairlərin dövlətdən və cəmiyyətdən yardım tələb etməsi vərdiş halını alıb.
Etibar Əliyevin qeyd etdiyi əsas məqamlar:
Nobel laureatlarının xeyriyyəçilik ənənəsi: 1990-cı ildən bəri ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatçılarının fəaliyyətini araşdıran ekspert vurğulayıb ki, laureatların 70%-dən çoxu verilən böyük məbləğdə mükafatlara toxunmayıb. Həmin vəsait gənc yazarların inkişafına, qocalar evlərinə, məktəb, xəstəxana tikintisinə və ya xüsusi istedadların təhsilinə yönəldilib.
Tiraj və oxucu marağı problemi: Dünya təcrübəsində Harper Linin “Bülbülü öldürmək” romanı 30 milyon, Qabriel Qarsiya Markesin “Yüz ilin tənhalığı” əsəri isə 25 milyon tirajla satılıb. Yerli ədəbiyyatda Sabir Rüstəmxanlının “Ömür kitabı” (100 min nüsxə) və Yusif Səmədoğlunun “Qətl günü” (30 min nüsxə) romanları zamanında böyük satış toplayıb. Lakin hazırda 50–90 cild kitabı çap olunan bəzi müəlliflər hətta kommunal xərclərini ödəyə bilmədiklərini deyirlər.
Kitab mağazalarındakı mənzərə: Əgər kitab oxucunu özünə cəlb edə bilmirsə, onu məcburi satmaq mümkün deyil. Bu gün kitab mağazalarında bir çox yazıçı, şair və elm adamlarının əsərlərini toz basır.
Ekspert fikrini dünyanın ən çox qazanan yazıçılarının göstəriciləri ilə əsaslandırıb. Məsələn, 2020-ci ildə Coan Roulinq 92 milyon dollar, Ceyms Patterson 70 milyon dollar, Mişel Obama 36 milyon dollar, Stiven Kinq isə 17 milyon dollar gəlir əldə edib.
Etibar Əliyev yekunda vurğulayıb ki, yazıçılara birbaşa maddi yardım etmək əvəzinə, onların həqiqətən oxunmağa layiq kitablarını almaq və mütaliə mədəniyyətini formalaşdırmaq lazımdır.
