Azərbaycanın qərarı nəyi dəyişəcək? Politoloqdan ŞƏRH
Azərbaycanın ölkə əleyhinə fəaliyyət göstərdiyi bildirilən xarici vətəndaşlarla bağlı qəbul etdiyi qərarlar regional təhlükəsizlik və siyasi münasibətlər baxımından diqqət çəkir. Xüsusilə İran və Türkiyə vətəndaşlarının arzuolunmaz şəxslər siyahısına daxil edilməsi rəsmi Bakının dövlət suverenliyinin qorunması məsələsində ortaya qoyduğu mövqeyi yenidən gündəmə gətirib.
Mövzu ilə bağlı News365.az-a danışan politoloq Tural İsmayılov hesab edir ki, bu qərarların əsas mahiyyəti şəxslərin hansı ölkənin vətəndaşı olması deyil, onların fəaliyyətinin Azərbaycan dövlətinin maraqlarına və təhlükəsizliyinə mümkün təsiri ilə bağlıdır.
Qeyd edək ki, oktyabrın 21-də 31 Türkiyə vətəndaşının, noyabrın 3-də isə 14 İran vətəndaşının Azərbaycanda arzuolunmaz şəxslər siyahısına daxil edildiyi açıqlanıb. Rəsmi məlumatlara görə, həmin şəxslərin müxtəlif internet platformalarında Azərbaycanın suverenliyinə, milli təhlükəsizliyinə və konstitusiya quruluşuna qarşı çağırışlar səsləndirdikləri əsas gətirilib.
Bu qərarların diqqətçəkən tərəfi eyni hüquqi yanaşmanın fərqli ölkələrin vətəndaşlarına tətbiq edilməsidir. Bununla belə, İran və Türkiyə ilə münasibətlərin siyasi xüsusiyyətləri və regional konteksti fərqli olduğundan, hər iki hadisəni eyni müstəvidə qiymətləndirmək doğru olmazdı.
14 nəfərlik siyahının tərkibi nəyi göstərir?
İran vətəndaşları ilə bağlı açıqlanan siyahıda müxtəlif ictimai-siyasi təbəqələri təmsil edən şəxslərin yer alması məsələnin miqyasını daha da diqqətə çatdırır. Siyahıda İran parlamentinin hazırkı və keçmiş deputatları, dini dairələrin nümayəndələri, universitet müəllimləri, siyasi ekspertlər və media təmsilçilərinin olduğu bildirilir.
Bu məqam onu göstərir ki, müzakirə yalnız sosial şəbəkələrdəki ayrı-ayrı paylaşımlarla məhdudlaşmır. Söhbət həm də siyasi və ideoloji müstəvidə aparılan fəaliyyətlərə münasibətdən gedir.
Rəsmi açıqlamalarda həmin şəxslərin Azərbaycan dövlətinin suverenliyinə və təhlükəsizliyinə qarşı çıxışlar etdiyi, dini radikalizmi təşviq etdiyi və düşmənçilik yaradan çağırışlar səsləndirdiyi qeyd olunur.
Siyahı daha da genişlənə bilərmi?
Məsələnin digər diqqətçəkən tərəfi arzuolunmaz şəxslər siyahısının gələcəkdə genişləndirilməsi ehtimalıdır. Politoloq Oqtay Qasımov daha əvvəl bu ehtimalı istisna etməyib.
Onun fikrincə, ilkin siyahıya Azərbaycan əleyhinə ən radikal mövqedən çıxış edən 14 şəxsin daxil edilməsi prosesin bununla yekunlaşacağı anlamına gəlmir. İran ərazisindən Azərbaycana qarşı fəaliyyət göstərən şəxslərin sayının daha çox olduğu bildirilir.
Beləliklə, gələcəkdə yeni faktlar ortaya çıxacağı təqdirdə siyahıya əlavə şəxslərin daxil edilməsi məsələsi də gündəmə gələ bilər. Lakin bu, hələlik rəsmi qərar deyil, mümkün ssenari kimi qiymətləndirilməlidir.
Bakının mövqeyi: təhlükəsizlik məsələsində güzəşt yoxdur
Ümumilikdə, baş verənlər Azərbaycanın milli təhlükəsizlik və dövlət suverenliyi məsələlərinə münasibətini bir daha gündəmə gətirir. Rəsmi Bakının yanaşmasına görə, ölkənin konstitusiya quruluşuna, ərazi bütövlüyünə və təhlükəsizlik maraqlarına qarşı yönələn fəaliyyətlərə münasibətdə hüquqi tədbirlər görülə bilər.
Bu qərarların İran və Türkiyə ilə münasibətlərə necə təsir edəcəyi isə ayrıca diqqət tələb edir. Xüsusilə Tehranla Bakı arasında mövcud siyasi həssaslıqlar fonunda belə addımların diplomatik müstəvidə müzakirə olunması mümkündür.
Digər tərəfdən, ayrı-ayrı şəxslərlə bağlı qəbul edilən hüquqi qərarları bütövlükdə dövlətlərarası münasibətlərin göstəricisi kimi qiymətləndirmək düzgün olmazdı. Əsas məsələ Azərbaycanın milli maraqlarının qorunması ilə regional tərəfdaşlıq münasibətlərinin davam etdirilməsi arasında tarazlığın saxlanılmasıdır.
