“Avropa Siyasi Birliyi” platforması: Azərbaycanın artan beynəlxalq nüfuzu və yeni iqtisadi imkanları
Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətlərin nüfuzu yalnız onların iqtisadi və hərbi potensialı ilə deyil, həm də qlobal siyasi proseslərdə iştirak imkanları, strateji tərəfdaşlıqları və beynəlxalq qərarların müzakirəsində tutduqları mövqe ilə müəyyən olunur. Bu baxımdan Azərbaycan Prezidentinin “Avropa Siyasi Birliyi”nin Zirvə toplantısında iştirakı ölkəmizin Avropa ilə münasibətlərinin, regional geosiyasi mövqeyinin və iqtisadi əməkdaşlıq perspektivlərinin qiymətləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Azərbaycan artıq yalnız Cənubi Qafqazın siyasi və iqtisadi proseslərində iştirak edən dövlət deyil. Ölkəmiz Avropa ilə Asiya arasında enerji, nəqliyyat, logistika və təhlükəsizlik əlaqələrinin mühüm iştirakçısına çevrilib. Prezident İlham Əliyevin beynəlxalq platformalarda iştirakı da məhz bu reallıqların siyasi müstəvidə ifadəsidir.
Avropanın siyasi dialoqunda Azərbaycanın yeri
Noyabrın 12-də İrlandiyanın paytaxtı Dublində keçirilən “Avropa Siyasi Birliyi”nin IX Zirvə toplantısı qitənin gələcək təhlükəsizlik arxitekturası, iqtisadi rəqabət qabiliyyəti, enerji təminatı və nəqliyyat bağlantılarının müzakirə olunduğu mühüm beynəlxalq tədbir kimi diqqət çəkib. Tədbirdə 40-dan çox dövlət və hökumət başçısı iştirak edib. Zirvə görüşünün əsas şüarı “Güclü, təhlükəsiz və əlaqəli Avropa” olub.
Azərbaycan Prezidentinin bu toplantıda iştirakı xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki ölkəmiz Avropanın enerji və nəqliyyat təhlükəsizliyinə töhfə verən, eyni zamanda Şərq-Qərb əlaqələrinin inkişafında mühüm rol oynayan tərəfdaşdır. Azərbaycanın iştirakı Avropanın müzakirə etdiyi məsələlərin bir çoxunun ölkəmizin milli maraqları və strateji prioritetləri ilə birbaşa bağlı olduğunu göstərir.
Burada mühüm məqamlardan biri də budur ki, “Avropa Siyasi Birliyi” Avropa İttifaqının üzvlüyü ilə məhdudlaşan təşkilat deyil. 2022-ci ildə yaradılmış bu platforma Avropa dövlətləri arasında siyasi dialoqu və ümumi problemlərin müzakirəsini nəzərdə tutur. Azərbaycan da bu geniş siyasi məkanın iştirakçılarından biridir. irish-presidency.consilium.
Enerji təhlükəsizliyi – Azərbaycanın strateji üstünlüklərindən biri
Zirvə toplantısının “Rəqabətqabiliyyətli Avropanın qurulması – innovasiya, bağlantılar və əlçatan enerji” mövzusunda keçirilən dəyirmi masa müzakirəsi Azərbaycan üçün xüsusi əhəmiyyət kəsb edib.
Prezident İlham Əliyev çıxışında Azərbaycanın Avropanın enerji təhlükəsizliyindəki roluna toxunaraq 2022-ci ildə Avropa İttifaqı ilə imzalanmış Enerji sahəsində Strateji Tərəfdaşlığa dair Anlaşma Memorandumunun əhəmiyyətini vurğulayıb. Dövlət başçısının açıqlamasına görə, həmin vaxtdan Avropa İttifaqına qaz ixracı 8 milyard kubmetrdən 13 milyard kubmetrə yüksəlib. Bu, Azərbaycanın ümumi qaz ixracının təxminən yarısını təşkil edir. UPDATED +1
Bu rəqəmlər sadəcə enerji ticarətinin göstəricisi deyil. Onlar Azərbaycanın Avropa enerji bazarında tutduğu mövqenin və ölkəmizin beynəlxalq iqtisadi münasibətlərdə artan əhəmiyyətinin konkret ifadəsidir.
Azərbaycan qazının Cənub Qaz Dəhlizi vasitəsilə Avropaya çatdırılması enerji mənbələrinin və marşrutlarının şaxələndirilməsinə xidmət edir. Bakıdan İtaliyaya qədər uzanan və yeddi ölkənin ərazisindən keçən boru kəməri sistemi Avropa İttifaqının 10 üzv dövlətinə qaz çatdırır. Prezidentin məlumatına əsasən, Yunanıstan və İtaliyaya uzanan xəttin ötürmə gücü 10 milyard kubmetrdən 11,2 milyard kubmetrə qədər artırılıb.
Bu əməkdaşlığın iqtisadi əhəmiyyəti qarşılıqlıdır: Avropa enerji təchizatını şaxələndirir, Azərbaycan isə ixrac coğrafiyasını genişləndirərək uzunmüddətli gəlir və investisiya imkanlarını artırır.
Daha bir mühüm istiqamət yaşıl enerjidir. Azərbaycanın bərpaolunan enerji potensialı, Xəzər dənizində külək enerjisi imkanları və yaşıl elektrik enerjisinin Gürcüstan və Türkiyə üzərindən Avropaya ötürülməsi layihələri ölkəmizin gələcək enerji strategiyasında yeni mərhələ açır. Beləliklə, Azərbaycan Avropa üçün yalnız ənənəvi enerji təchizatçısı deyil, həm də gələcəyin yaşıl enerji tərəfdaşı olmaq istiqamətində irəliləyir.
Nəqliyyat və logistika: Azərbaycanın Avropa ilə Asiya arasında körpü rolu
Avropa ilə Asiya arasında iqtisadi əlaqələrin genişlənməsi, təchizat zəncirlərinin təhlükəsizliyi və alternativ nəqliyyat marşrutlarının inkişafı hazırda beynəlxalq gündəliyin əsas məsələlərindəndir. Bu baxımdan Azərbaycanın geostrateji mövqeyi ölkəmizə mühüm iqtisadi və siyasi üstünlüklər qazandırır.
Orta Dəhliz, Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı, Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu və Şərq-Qərb nəqliyyat infrastrukturu Azərbaycanın beynəlxalq logistika sistemindəki rolunu artırır.
Dünya ticarətində baş verən dəyişikliklər göstərir ki, artıq nəqliyyat marşrutlarına yalnız yükdaşıma vasitəsi kimi yanaşmaq olmaz. Onlar həm də dövlətlərin iqtisadi təhlükəsizliyinin, siyasi müstəqilliyinin və beynəlxalq rəqabət qabiliyyətinin mühüm elementidir.
Azərbaycanın Avropa Siyasi Birliyinin toplantısında iştirakının əhəmiyyəti də bu reallıqdan irəli gəlir. Ölkəmiz Avropa dövlətləri ilə nəqliyyat bağlantılarının genişləndirilməsində, regional logistika imkanlarının artırılmasında və yeni iqtisadi əməkdaşlıq mexanizmlərinin formalaşmasında maraqlıdır.
Siyasi təmaslar və regional sülh gündəliyi
Dublin toplantısı Prezident İlham Əliyevə bir sıra dövlət və hökumət başçıları ilə ikitərəfli təmaslar üçün də imkan yaradıb. Dövlət başçısı Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski, Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan, Böyük Britaniyanın, Litvanın, Rumıniyanın, Çexiyanın, Yunanıstanın və digər ölkələrin rəhbərləri ilə görüşlər keçirib. Avropa Şurasının Prezidenti Antonio Koşta ilə də təmas baş tutub.
Xüsusilə Azərbaycan-Ermənistan münasibətləri kontekstində Dublin görüşünün əhəmiyyəti diqqətəlayiqdir. İlham Əliyev və Nikol Paşinyan arasında keçirilən müzakirələrdə sülh gündəliyinin irəlilədilməsi, sərhədlərin delimitasiyası, nəqliyyat və tranzit bağlantıları, iqtisadi-ticarət əlaqələri, eləcə də TRIPP layihəsinin inkişafı məsələləri müzakirə olunub.
Rəsmi məlumatda qeyd edilir ki, ötən ilin noyabrından etibarən Ermənistan istiqamətində Azərbaycanın ərazisindən 105 min ton yük daşınıb. Bu fakt regionda iqtisadi əlaqələrin inkişafının praktiki nəticələrindən biri kimi qiymətləndirilə bilər.
Bu təmaslar Azərbaycanın regional sülhün iqtisadi əsaslarının formalaşdırılmasına verdiyi əhəmiyyəti də nümayiş etdirir. Çünki davamlı sülh yalnız siyasi bəyanatlarla deyil, qarşılıqlı iqtisadi maraqların, nəqliyyat əlaqələrinin və etimad mexanizmlərinin qurulması ilə möhkəmlənə bilər.
Avropa ilə iqtisadi əməkdaşlığın yeni perspektivləri
Azərbaycanın Avropa ilə münasibətləri enerji ixracı ilə məhdudlaşmır. Ticarət, sənaye, kənd təsərrüfatı, rəqəmsal iqtisadiyyat, investisiya, nəqliyyat və bərpaolunan enerji sahələri əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün yeni imkanlar yaradır.
Belə beynəlxalq platformalarda iştirak Azərbaycan iqtisadiyyatına xarici investisiyaların cəlb edilməsi, Avropa şirkətləri ilə yeni tərəfdaşlıqların qurulması və qeyri-neft sektorunun ixrac imkanlarının genişləndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir.
Xüsusilə yaşıl enerji layihələri gələcək əməkdaşlığın perspektivli istiqamətlərindəndir. Avropanın enerji keçidi siyasəti, alternativ enerji mənbələrinə artan tələbatı və təmiz elektrik enerjisinin idxalına marağı Azərbaycanın bu sahədəki potensialını daha da aktuallaşdırır.
Bununla yanaşı, ölkəmizin tranzit imkanlarının genişləndirilməsi logistika, anbar təsərrüfatı, liman xidmətləri, dəmir yolu və avtomobil nəqliyyatı sahələrinə əlavə investisiyaların cəlb edilməsinə şərait yarada bilər.
Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyi və diplomatik imkanları
Avropa Siyasi Birliyi kimi platformaların digər əhəmiyyəti Azərbaycanın müxtəlif siyasi mövqelərə malik dövlətlərlə birbaşa dialoq imkanlarını genişləndirməsidir.
Müasir dünyada geosiyasi qarşıdurmaların, enerji rəqabətinin və iqtisadi qeyri-müəyyənliyin artdığı bir şəraitdə belə dialoq mexanizmləri dövlətlərin milli maraqlarını müdafiə etməsi üçün mühüm vasitədir.
Azərbaycanın xarici siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri müxtəlif dövlətlərlə qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın qurulması, milli maraqların qorunması və beynəlxalq münasibətlərdə müstəqil mövqeyin saxlanılmasıdır. Dublin toplantısındakı təmaslar da bu siyasətin praktiki müstəvidə davamıdır.
Eyni zamanda, Avropa ilə münasibətlərin inkişafı qarşılıqlı hörmət, suverenliyə müdaxilə etməmək və tərəfdaşların legitim maraqlarını nəzərə almaq prinsiplərinə əsaslanmalıdır. Siyasi dialoqun dayanıqlı olması üçün bu prinsiplərin bütün tərəflər tərəfindən qorunması vacibdir.
Azərbaycanın səsi Avropanın gələcəyinə dair müzakirələrdə
Prezident İlham Əliyevin “Avropa Siyasi Birliyi”nin IX Zirvə toplantısında iştirakı Azərbaycanın Avropa ilə siyasi, iqtisadi və enerji əlaqələrinin genişləndirilməsi baxımından mühüm hadisədir.
Bu iştirakın əhəmiyyəti təkcə beynəlxalq tədbirdə təmsil olunmaqdan ibarət deyil. Söhbət ölkəmizin enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat bağlantıları, regional sabitlik və iqtisadi əməkdaşlıq kimi strateji məsələlərin müzakirəsində iştirakından gedir.
Azərbaycanın qarşısında duran əsas vəzifə mövcud siyasi əlaqələri konkret iqtisadi nəticələrə çevirmək, Avropa bazarında mövqeyini möhkəmləndirmək, investisiya imkanlarını genişləndirmək və yaşıl enerji ixracatçısı kimi yeni mərhələyə keçməkdir.
Bu gün Avropa Azərbaycanın enerji resurslarına, tranzit imkanlarına və regional əməkdaşlıq potensialına ehtiyac duyduğu kimi, Azərbaycan da Avropa ilə iqtisadi tərəfdaşlığın genişlənməsində maraqlıdır. Deməli, münasibətlərin əsasında birtərəfli asılılıq deyil, qarşılıqlı maraq və fayda dayanmalıdır.
Azərbaycan artıq Avropanın gələcəyi ilə bağlı müzakirələrə kənardan baxan ölkə deyil. O, enerji, nəqliyyat, təhlükəsizlik və regional əməkdaşlıq məsələlərində öz maraqları, imkanları və təklifləri ilə çıxış edən tərəfdaşdır. Dublin toplantısının əsas siyasi və iqtisadi mesajlarından biri də məhz budur.
News365.az
