Nigaha daxil olan iki cütlükdən biri az sonra ayrılır: Ailə institutunu nə təhdid edir?

Dövlət Statistika Komirəsinin məlumatına görə bu ilin ilk beş ayında (yanvar-may) Azərbaycanda nikah və boşanmaların sayı azalıb.

Cari ilin ilk beş ayında 15 107 nikaha daxilolma və 8 087 boşanma halları qeydə alınıb.

Ötən illə müqayisədə boşanmaların sayı azalsa da ümumi mənzərə arzuolunmazdır. Belə ki, ölkəmizdə bağlanan iki nigahdan biri sonradan pozulur.Bu da ailə institutuna çox böyük zərbə vurur.

Boşanmaların artmasının səbəbi nədir?

2025-ci ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə əhalinin hər 1 000 nəfərinə nikahların sayı azalaraq 4,7-dən 3,6-ya, boşanmaların sayı isə 2-dən 1,9-a düşüb.Son illər Azərbaycanda boşanmaların sayının artması cəmiyyətin ən çox müzakirə olunan sosial problemlərindən birinə çevrilib. Bir vaxtlar ömürlük birlik kimi qəbul edilən ailələr indi daha qısa müddətdə dağılır. Statistik göstəricilər də bu tendensiyanın təsadüfi olmadığını göstərir. Bu isə sual yaradır: ailə institutunu zəiflədən əsas səbəblər hansılardır?

İlk növbədə, ailə dəyərlərinin dəyişməsi diqqəti cəlb edir. Müasir dövrdə fərdi azadlıq və şəxsi maraqlar bəzən ailə məsuliyyətindən üstün tutulur. Əvvəllər ailəni qorumaq üçün güzəştə gedən insanlar indi münasibətləri davam etdirmək əvəzinə ayrılığı daha asan seçim hesab edirlər.

Boşanmaların artmasına təsir edən əsas amillərdən biri də iqtisadi problemlərdir. İşsizlik, aşağı gəlirlər, kredit borcları və maddi sıxıntılar ailədaxili münaqişələri artırır. Maddi çətinliklər uzun müddət davam etdikdə tərəflər arasında qarşılıqlı inam və anlaşma da zəifləyir.

Rəqəmsal texnologiyalar və sosial şəbəkələr də ailə münasibətlərinə ciddi təsir göstərir. Virtual ünsiyyət bəzən real münasibətləri kölgədə qoyur. Sosial şəbəkələrdə yaranan tanışlıqlar, qısqanclıq, etimadsızlıq və şəxsi həyata müdaxilə ailədaxili konfliktlərin sayını artırır.

Digər mühüm səbəb isə gənclərin ailə həyatına kifayət qədər hazır olmamasıdır. Bir çox nikah emosional qərar əsasında qurulur. Tərəflər ailənin yalnız sevgi deyil, həm də məsuliyyət, qarşılıqlı hörmət, səbir və kompromis tələb etdiyini gec anlayırlar. Nəticədə ilk ciddi problemlərlə üzləşəndə boşanma çıxış yolu kimi görünür.

Valideynlərin həddindən artıq müdaxiləsi də bəzi ailələrin dağılmasına səbəb olur. Gənc ailələrin şəxsi qərarlarına davamlı müdaxilə onların müstəqil ailə modeli formalaşdırmasına mane olur və münasibətlərdə gərginlik yaradır.

Psixoloji savadlılığın aşağı olması da diqqət çəkən amillərdəndir. Münaqişələrin sağlam şəkildə həll olunması, qarşı tərəfi dinləmək, emosiyaları idarə etmək və problemləri dialoq yolu ilə aradan qaldırmaq bacarıqları hər kəsdə eyni səviyyədə inkişaf etməyib. Bu isə kiçik problemlərin zamanla böyük böhrana çevrilməsinə səbəb olur.

Boşanmanın ən ağır nəticələrini isə uşaqlar yaşayırlar. Valideynlərin ayrılması onların psixoloji inkişafına, təhsilinə və gələcək ailə münasibətlərinə mənfi təsir göstərə bilər. Buna görə də boşanma yalnız iki insanın şəxsi qərarı deyil, həm də cəmiyyətə təsir edən sosial hadisədir.

Boşanmaların qarşısını tamamilə almaq mümkün olmasa da, onların sayını azaltmaq mümkündür. Bunun üçün məktəblərdə və ali təhsil müəssisələrində ailə həyatı və münasibətlər mədəniyyəti ilə bağlı maarifləndirmə aparılmalı, nikahdan əvvəl psixoloji və hüquqi məsləhət xidmətləri genişləndirilməli, gənc ailələrə sosial və iqtisadi dəstək gücləndirilməlidir. Eyni zamanda, ailə daxilində qarşılıqlı hörmət, dialoq və məsuliyyət hissinin formalaşdırılması cəmiyyətin əsas prioritetlərindən biri olmalıdır.

Nəticə olaraq, ailə cəmiyyətin təməlidir. Boşanmaların artması təkcə statistik göstərici deyil, sosial, iqtisadi və mənəvi problemlərin göstəricisidir. Güclü dövlətin əsası güclü ailədən başlayır. Ailə dəyərlərinin qorunması, sağlam münasibətlərin təşviqi və gənclərin ailə həyatına düzgün hazırlanması həm dövlətin, həm də cəmiyyətin ortaq vəzifəsi olmalıdır.

News365.az