"Məkkə sazişi”nin ilk ciddi sınağı Yəməndə baş verə bilər
Yəməndə Səudiyyə Ərəbistanının dəstəklədiyi hökumət qüvvələrinin husilərə qarşı hərbi əməliyyatlara başlaması ölkədə münaqişənin yeni mərhələyə keçməsi ehtimalını artırıb.
Politoloq Turan Rzayev hesab edir ki, prosesə Türkiyə və Pakistanın da qoşulması mümkündür.
News365.az xəbər verir ki, politoloq bu barədə saytımıza açıqlamasında danışıb.
Onun sözlərinə görə, Səudiyyə Ərəbistanının dəstəklədiyi Prezidentlik Rəhbərlik Şurasına (PLC) bağlı qüvvələr hökumətyönlü qəbilə döyüşçüləri ilə birlikdə ölkənin bir neçə bölgəsində husilərə qarşı əməliyyatlara başlayıb. Hökumət qüvvələri bir sıra uğurlar qazansa da, əsas hədəf 2014-cü ildən husilərin nəzarətində olan paytaxt Sənadır.
Turan Rzayev qeyd edib ki, Yəməndə vəziyyətin gərginləşəcəyi, əslində, əvvəlcədən bəlli idi. O, “The Guardian” nəşrinin avqustun əvvəlində Səudiyyə Ərəbistanının husilərə qarşı genişmiqyaslı hərbi əməliyyata hazırlaşması barədə yazdığını xatırladıb.
Politoloq bildirib ki, Səudiyyə Ərəbistanı Müdafiə Nazirliyinin Türkiyə, Pakistan, Misir, Sudan və Cibuti də daxil olmaqla, 14 dövlətin iştirakı ilə çoxmillətli dəniz müdafiə koalisiyası ideyasını dəstəkləməsi də bu baxımdan diqqətçəkən idi.
“Yəməndə husilərin məğlub edilməsi çox vacibdir. HƏMAS-ın hərbi gücünün böyük ölçüdə sıradan çıxması, Livanda “Hizbullah”ın zəifləməsi və Suriyada Əsəd rejiminin süqutundan sonra İranın “Şiə hilalı”ndan geriyə qalan əsas güc husilər idi”, - deyə o vurğulayıb.
Rzayevin fikrincə, husilərin son aylarda Bab əl-Məndəb boğazını bağlamaq ehtimalı, bunun beynəlxalq ticarətə yarada biləcəyi maneələr və digər amillər onlara qarşı hərbi təzyiqin artmasına səbəb olub.
“Bundan başqa, husilər Səudiyyə Ərəbistanı üçün də ciddi təhlükə mənbəyi idi. Xüsusilə neft obyektlərinin vaxtaşırı vurulması Ər-Riyadı məsələyə əsaslı həll yolu tapmağa məcbur edirdi”, - politoloq bildirib.
Bununla belə, o hesab edir ki, hökumət qüvvələrinin son irəliləyişləri hələ husilərin hərbi baxımdan məğlub edildiyi anlamına gəlmir.
“Bu qruplaşma ölkənin şimalında geniş ərazilərə və ciddi hərbi imkanlara malikdir. Ona görə də Sənanın geri alınması hökumət qüvvələri üçün olduqca mürəkkəb və çətin hərbi əməliyyat tələb edə bilər”, - Rzayev qeyd edib.
“Məkkə sazişi”nin ilk ciddi sınağı
Politoloq Yəməndəki proseslərin qısa müddət öncə yaradılan “Məkkə sazişi”nin iştirakçıları olan Türkiyə və Pakistanın da prosesə qoşulmasına gətirib çıxara biləcəyini düşünür.
“Pakistanın Baş naziri Şahbaz Şərif husilərin Səudiyyə Ərəbistanına hücumunu pisləyib. Pakistanın müdafiə naziri Xavaca Asif “Geo TV”yə müsahibəsində deyib ki, biz bu paktın şərtləri ilə bağlı öhdəlik daşıyırıq və əgər müttəfiqlərimizə qarşı təcavüz olarsa, öhdəliklərimizi yerinə yetirəcəyik. Bu məsələdə heç bir qeyri-müəyyənlik olmamalıdır”, - deyə o bildirib.
Rzayevin sözlərinə görə, nazir husilərin Səudiyyə Ərəbistanına endirdikləri zərbələrin sazişin aktivləşməsinə səbəb ola biləcəyini də vurğulayıb.
“Məkkə sazişi”nin NATO-nun 5-ci maddəsi məntiqində tərtib edildiyini deyən politoloq hesab edir ki, Səudiyyə Ərəbistanına husilərin hücumu Türkiyə və Pakistana da hücum kimi qiymətləndirilə bilər.
“ABŞ əvvəldən hazırladığı planı icra edir”
Turan Rzayev ABŞ-ın da Yəməndəki proseslərdə maraqlı olduğunu bildirib.
“ABŞ Səudiyyə Ərəbistanının vəliəhdi Məhəmməd bin Salmanın Vaşinqtonun Yəməndə husilərə qarşı hərbi kampaniyaya rəhbərlik etməsi ilə bağlı xahişini rədd edib. ABŞ rəsmiləri Vaşinqtonun Səudiyyə Ərəbistanının əməliyyatını dəstəkləyəcəyini, lakin ona rəhbərlik etməyəcəyini bildiriblər”, - politoloq deyib.
O, ABŞ-ın Yaxın Şərqdə yeni təhlükəsizlik arxitekturası formalaşdırmağa çalışdığını düşünür.
“Məncə, ABŞ əvvəldən hazırladığı planı icra edir. Belə ki, Vaşinqton “İbrahim sazişi” ilə Yaxın Şərqdə NATO yaratmağa çalışırdı. Bu baş tutmadıqdan sonra daha fərqli yanaşmaya gedərək Yaxın Şərqdəki üç aparıcı müttəfiqini bir araya gətirib “Məkkə sazişi”ni yaratdı. İndi isə bu birlik ilk ciddi sınağı ilə üz-üzədir”, - Rzayev vurğulayıb.
Politoloq hesab edir ki, Səudiyyə dəstəkli PLC qüvvələri husiləri geri çəkilməyə məcbur etdikcə, onlar da Səudiyyə Ərəbistanına daha sərt cavab zərbələri endirə bilər. Onun fikrincə, bu, gec-tez Pakistanla Türkiyənin prosesə müdaxiləsinə səbəb ola bilər.
“Bu isə faktiki olaraq husilərin Yəməndə ya mövqelərinin ciddi şəkildə sarsılması, ya da tam məğlubiyyəti ilə nəticələnə bilər”, - deyə o əlavə edib.
Rzayevin sözlərinə görə, Vaşinqtonun “Məkkə sazişi”ni Yəməndə sınaması uğurlu olarsa, gələcəkdə bu təşkilatdan İrana qarşı müdaxilə üçün istifadə planlarının qurulması istisna deyil.
“Həmçinin o da istisna deyil ki, Suriya husilərdən təmizlənəcək, Yəmən və hazırda İranın zərbələrinə məruz qalan İordaniya qısa zamanda təşkilata qoşulacaq. Beləcə, “Yaxın Şərq NATO”su bir az da güclənəcək”, - politoloq bildirib.
O, fikirlərini belə yekunlaşdırıb:
“Əgər ortada bir müdafiə paktı varsa, bir düşmənə də ehtiyac var. O düşmən isə, heç şübhəsiz, İran olacaq”.
