Milyonlar Niyə Banklarda Deyil, Yastıq Altındadır? – İqtisadçının Təhlili
Cəmiyyətdə iri həcmli vəsaitlərin bank depozitləri əvəzinə nağd şəkildə saxlanılması günümüzün əsas iqtisadi reallıqlarından biridir. İqtisadçı Xaliq Kərimlinin sözlərinə görə, insanların öz yığımlarını bank sistemindən uzaq tutmasının arxasında həm hüquqi, həm psixoloji, həm də sırf maliyyə səbəbləri dayanır.
Əsas faktorlar və ekspertin yanaşması aşağıdakı kimi təsnif olunur:
Mənşəyi Bəyan Etmək Qorxusu: Banka böyük məbləğdə vəsait qoyulduqda gəlir bəyannaməsi və pulun rəsmi qaynağı tələb olunur. Xüsusilə rəsmi maaşı ilə mülkləri arasında kəskin fərq olan məmurlar və bizneslə məşğul olmasına qanuni qadağa qoyulan şəxslər bu legallaşdırma mexanizmindən çəkinirlər.
Sığorta Limiti və Sığortalanmayan Risk: İri əmanətçilər üçün digər maneə etimadsızlıqdır. Banklarda fiziki şəxslərin əmanətləri yalnız 100 min manatadək sığortalandığı üçün bundan yuxarı məbləğlər böyük risk hesab olunur.
Daha Gəlirli Alternativlər: Bank faizləri yeganə qazanc yolu deyil. Son iki ildə qızılın qiyməti müvafiq olaraq 45% və 22% artıb, daşınmaz əmlak bazarı isə son bir ildə 12%-dək bahalaşıb. Həmçinin birbaşa biznesə yatırılan investisiya depozitdən dəfələrlə çox gəlir vəd edir.
Likvidlik və Çeviklik: Bank depozitini vaxtından əvvəl çıxardıqda qazanılan faizlər sıfırlanır. Nağd pul isə sahibinə ani investisiya və ya xərcləmə qərarları vermək azadlığı təmin edir.
Pulu Evdə Saxlamağın İqtisadiyyata Zərbəsi
Ekspert xəbərdar edir ki, evdə yığılan nağd vəsait dövriyyədən kənarda qalaraq öz dəyərini və faydasını itirir. Əgər bu pullar banklara və ya real sektora axarsa, ölkədə yeni iş yerləri açılar.
Eyni zamanda, banklarda resurs bollaşdıqda depozit faizləri düşür. Depozit və kredit faizləri arasında 70–80%-lik sıx bağlılıq olduğu üçün depozit gəlirlərinin azalması avtomatik olaraq biznes və istehlak kreditlərinin də ucuzlaşmasına zəmin yaradır.
