İtlər haqqında 17 mif

İtlər haqqında bir çox ümumi inanclar onların davranışları haqqında müasir biliklərlə uzlaşmır. İnsanların tez-tez sevinc, günahkarlıq və ya inadkarlıq kimi qəbul etdikləri şeylər çox vaxt tamamilə fərqli bir izaha malikdir.

Mütəxəssislərin sözlərinə görə, insanlar tez-tez it davranışlarını insan emosiyaları prizmasından izah edirlər. Lakin, heyvanın davranışına həyat təcrübələri, şərait, genetika, tərbiyə və yaşadığı mühit daha çox təsir edir.

Ona görə də it davranışı haqqında müasir anlayışla uzlaşmayan 17 ümumi mifi təqdim edirik:

1.     Əgər it səssizdirsə, sakitdir. Əslində, stress əlamətlərinə heyvan hürməyə başlamazdan əvvəl belə dodaq yalamaq, əsnəmək, donmaq və gözləri və ya baş hərəkətlərini yayındırmaq daxil ola bilər.

2.     Hürmək pis davranışdır. Əksər hallarda, hürmək qorxu, narahatlıq və ya məsafəni artırmaq istəyini bildirmək üçün bir yoldur. Cəza bu reaksiyanın əsas səbəbini həll etmir.

3.     Cəza mükafatdan daha yaxşı işləyir. Tədqiqatlar göstərir ki, müsbət möhkəmləndirmə itlərin daha effektiv öyrənməsinə kömək edir və sahibinə etibar yaradır, cəza isə arzuolunmaz nəticələrə səbəb ola bilər.

4.     Quyruğunu yelləmək həmişə sevinc deməkdir. Əslində, bu, sadəcə emosional oyanışı göstərir. Quyruğun mövqeyindən və hərəkətindən asılı olaraq, it ehtiyatlı, həyəcanlı və ya hətta qıcıqlanmış görünə bilər.

5.     Əsnəmək itin yatmaq istədiyi deməkdir. Heyvanlar tez-tez stress, narahatlıq və ya emosional gərginlik səbəbindən əsnəyirlər.

6.     Arxaları üstə yatmaq mütləq etibarı göstərir. Bu vəziyyət sadəcə rahat ola bilər və ya onların soyumasına kömək edə bilər. Bəzən itlər özlərini etibarsız hiss etdikdə qarınları üstə çevrilirlər.

7.     İtin şəxsiyyəti tamamilə onun cinsindən asılıdır. Genetika rol oynayır, lakin davranışa sosiallaşma, tərbiyə, sağlamlıq, yaşayış şəraiti və əvvəlki təcrübələr də təsir göstərir.

8.     İtlər daim insanlara hakim olmağa çalışırlar. "Alfa" nəzəriyyəsi artıq etibarlı hesab edilmir. Əksər hallarda istənməyən davranış qorxu, stress, vəziyyəti səhv başa düşmək və ya qeyri-kafi təlimlə əlaqələndirilir.

9.     İtlər də insanlar kimi günahkarlıq hissi keçirirlər. Sözdə "günahkar baxış" adətən sahibinin davranışına və ya səs tonuna reaksiyadır, öz günahkarlığının göstəricisi deyil.

10. Yaşlı bir itə artıq yeni əmrlər öyrədilə bilməz. Sağlam bir heyvan yaşından asılı olmayaraq yeni bacarıqlar öyrənə bilər.

11. Yalama həmişə sevgi əlamətidir. İtlər salam demək, diqqət çəkmək, qoxu və ya dad araşdırmaq, sakitləşmək və ya təslim olmaq üçün bir insanı yalaya bilərlər.

12. Bütün itlər digər itlərlə görüşməkdən zövq alırlar. Sosial üstünlüklər fərqlidir: bəziləri yeni heyvanlarla ünsiyyətdən zövq alır, digərləri isə tanış mühitdə özlərini daha rahat hiss edirlər.

13. Əgər it qulaq asmırsa, çox güman ki, inadkardır. Bu, narahatlıq, çaşqınlıq, xarici stimullar və ya ondan nə gözlənildiyini anlamamaqla bağlı ola bilər.

14. İtlər dünyanı yalnız qara və ağ rəngdə görürlər. Əslində, onlar insanlarla eyni şəkildə olmasa da, rəngləri ayırd edirlər. Xüsusilə, onlar mavi və sarı çalarları ayırd edə bilirlər.

15. Bir bala itin sosiallaşdırılması onu mümkün qədər çox insan və yerlə tanış etmək deməkdir. Yeni təcrübələrin heyvanda qarşılıqlı əlaqəni məcbur etmədən müsbət və ya neytral assosiasiyalar yaratması vacibdir.

16. İtlər qisas almaq üçün əşyaları məhv edirlər. Əgər heyvan mebeli çeynəyirsə və ya əşyaları məhv edirsə, bu, əksər hallarda darıxma, stress, narahatlıq və ya fiziki və zehni stimullaşdırmanın olmaması ilə əlaqədardır.

17. "Zooming" davranış problemlərinin əlamətidir. Qəfil aktivlik partlayışları və sürətli qaçış (FRAP) bir çox it üçün təbii davranış hesab olunur və onların yığılmış enerjini buraxmasına kömək edir.

Xatırladaq ki, əvvəllər bildirmişdik ki, əgər itinizdə davamlı pis qoxu varsa, baytara müraciəti təxirə salmamalısınız. Mütəxəssislər ciddi sağlamlıq problemlərini göstərə biləcək əlamətləri müəyyən ediblər.

News365.az