"Ya Rusiya nefti, ya ABŞ bazarı!" – Konqresdən qlobal bazarları iflic edəcək QƏRARI
ABŞ Konqresi Rusiya ilə iqtisadi müharibədə "qırmızı xətləri" tamamilə siləcək ən iddialı sanksiya paketini hazırlayıb. "Senator Lindsey O. Graham Sanctioning Russia Act of 2026" adlanan yeni qanun layihəsi Senatda 60-dan çox üzvün böyük ikipartiyalı dəstəyini qazanıb. Bu sənəd təkcə Moskvanı deyil, onunla enerji ticarəti edən ölkələri də hədəf alır.
"Ya Rusiya nefti, ya ABŞ bazarı!" – İkinci dərəcəli sanksiya mexanizmi
News365.az-ın məlumatına görə, yeni sənədin əvvəlki paketlərdən ən böyük fərqi "ikinci dərəcəli sanksiyalar"ı rəsmiləşdirməsidir. Ağ Evə Rusiyadan ən çox neft və təbii qaz alan ilk 5 ölkənin məhsullarına ABŞ bazarında 100%-ə qədər tarif (gömrük rüsumu) tətbiq etmək səlahiyyəti verilir. İlkin variantda bu rəqəm 500% nəzərdə tutulsa da, qlobal ticarəti iflic etməmək üçün 100%-ə endirilib. Vaşinqton tərəfdaş dövlətləri faktiki olaraq kəskin seçim qarşısında qoyur.
Rusiyadan ən çox neft alan 5 ölkə arasında Azərbaycan da var
Senatın sızdırdığı rəsmi siyahıya görə, Rusiya xam neftinin ən böyük beş alıcısı sırasında Çin, Hindistan, Slovakiya, Macarıstan və Azərbaycanın adı yer alır. Qaz idxalçıları sırasında isə Çin, Fransa, Yaponiya, Macarıstan və Belçika qərarlaşıb.
Lakin ekspertlər qeyd edirlər ki, Azərbaycanın bu siyahıda olması avtomatik sanksiya demək deyil. Sənəddə Rusiya qaz ixracının 15%-dən azını alan və asılılığı azaltmaq istəyən ölkələr, həmçinin ABŞ prezidentinin "milli maraqlar" çərçivəsində tətbiq edəcəyi xüsusi istisnalar üçün manevr imkanları saxlanılıb.
Hədəfdə "Kölgə donanması" və Arktika layihələridir
Yeni qanun layihəsi Rusiyanın hərbi iqtisadiyyatını tamamilə çökdürməyi hədəfləyir:
Logistika blokadası: Rusiyanın sanksiyalardan yayınmaq üçün istifadə etdiyi köhnə tankerlərdən ibarət "kölgə donanması", gəmi sahibləri və operatorlar birbaşa təzyiq altına düşür.
Gələcəyin hədəf alınması: Moskvanın uzunmüddətli enerji strategiyasına zərbə vurmaq üçün "Yamal LNG", "Arctic LNG 1, 2 və 3" kimi nəhəng Arktika layihələri tamamilə bloklanır.
Bumeranq effekti: Qlobal bazarları nə gözləyir?
Bu strategiya Vaşinqton üçün böyük geosiyasi risklər daşıyır. Çin və Hindistan kimi nəhəng iqtisadiyyatlara qarşı rüsum təhdidləri bu ölkələri BRICS çərçivəsində alternativ maliyyə mexanizmlərini sürətləndirməyə və dollardan imtina etməyə sövq edə bilər. Digər tərəfdən, Rusiya neftinin kəskin azalması qlobal bazarda qiymət şokuna səbəb ola bilər ki, bu da paradoksal olaraq Rusiyanın daha az neft satmaqla daha çox gəlir əldə etməsi ilə nəticələnər.
Qanun layihəsinin qüvvəyə minməsi üçün Nümayəndələr Palatasının da təsdiqi və prezidentin yekun imzası tələb olunur.
