Liderlikdən dövlətçilik fəlsəfəsinə: İlham Əliyev və YAP

İlham Əliyevi Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) sədri və Azərbaycanın siyasi lideri kimi şərh edərkən məsələni yalnız partiya rəhbərliyi çərçivəsində deyil, YAP-ın dövlət idarəçiliyindəki uzunmüddətli rolu kontekstində qiymətləndirmək olar. Xüsusilə də 2 oktyabr 2026-cı ildə YAP-ın VIII Qurultayının keçirilməsi bu mövzunu yenidən aktuallaşdırır. 

İlham Əliyev: YAP-dan dövlətçilik xəttinə

İlham Əliyevin YAP-dakı siyasi yüksəlişi mərhələli şəkildə baş verib. O, 1999-cu ildə partiya sədrinin müavini, 2001-ci ildə birinci müavin, 2005-ci ildə isə YAP sədri seçilib. 2003-cü ildə prezident seçildikdən sonra partiyanın siyasi rəhbərliyini də üzərinə götürməsi YAP-ın siyasi kursu ilə dövlət siyasəti arasında birbaşa əlaqəni daha da möhkəmləndirib. 

Bu baxımdan İlham Əliyevin YAP liderliyinin əsas xüsusiyyəti Heydər Əliyevin yaratdığı siyasi təşkilatın və dövlətçilik xəttinin davam etdirilməsi kimi təqdim olunur. YAP-ın özünün tarixi sənədlərində də müstəqil dövlətçilik, qanunçuluq, azərbaycançılıq, vətəndaş həmrəyliyi və sosial ədalət partiyanın əsas ideoloji prinsipləri kimi göstərilir. 

YAP artıq yalnız seçki təşkilatı deyil

YAP 1992-ci ildə siyasi partiya kimi formalaşsa da, sonrakı dövrdə Azərbaycanın hakim siyasi təşkilatına çevrilib. İlham Əliyevin rəhbərliyi dövründə partiya parlament və bələdiyyə seçkilərində geniş təmsilçilik əldə edib. 2024-cü il parlament seçkilərindən sonra YAP-ın Milli Məclisdə 68 deputatla təmsil olunması da onun siyasi sistemdəki çəkisini göstərən faktlardan biridir. 

Burada diqqətçəkən məqam odur ki, YAP-ın siyasi çəkisi yalnız deputat yerlərinin sayı ilə ölçülmür. Partiya ölkənin müxtəlif regionlarında təşkilatlanmış struktura malikdir və özünü dövlətçilik ideyasının siyasi dayaqlarından biri kimi təqdim edir.

İlham Əliyevin liderlik modeli

İlham Əliyevin siyasi liderlik modelinin mühüm xüsusiyyətlərindən biri uzunmüddətli siyasi kursun ardıcıllığıdır. Onun prezidentliyi dövründə enerji siyasəti, iqtisadi diversifikasiya, regional nəqliyyat layihələri, müdafiə siyasəti, Qarabağ məsələsi və Azərbaycanın xarici siyasətdə çoxvektorlu əməkdaşlıq xətti dövlət siyasətinin əsas istiqamətləri sırasında olub.

Bu siyasətin ən mühüm siyasi nəticələrindən biri kimi 2020-ci il müharibəsi və sonrakı proseslər nəticəsində Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və 2023-cü ildə suverenliyinin tam bərpası göstərilir. YAP-ın 2026-cı il qurultayında da məhz Azərbaycanın müstəqilliyinin qorunması, ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin təmin olunması İlham Əliyevin fəaliyyətinin əsas nəticələri sırasında təqdim edilib. 

VIII Qurultay yeni mərhələnin mesajıdır

2 oktyabr 2026-cı ildə keçirilən VIII Qurultay İlham Əliyevin YAP liderliyinin yeni mərhələsini nümayiş etdirən siyasi hadisə kimi qiymətləndirilə bilər. Qurultayda İlham Əliyev YAP-ı Azərbaycanın və Cənubi Qafqazın ən böyük siyasi qüvvəsi kimi xarakterizə edib və partiyanın 30 ildən artıqdır hakimiyyətdə olduğunu vurğulayıb. 

Qurultaya hazırlıq çərçivəsində YAP-ın 84 yerli təşkilatında hesabat konfranslarının keçirilməsi və 16 mindən çox şəxsin bu proseslərdə iştirakı partiyanın təşkilati strukturunun genişliyini göstərir. VIII qurultaya 960 nümayəndənin seçilməsi də bu təşkilati mexanizmin miqyasını ortaya qoyur. 

Liderlikdən daha böyük məsələ

İlham Əliyevin YAP sədri kimi siyasi rolunu yalnız partiya daxilindəki rəhbərliklə məhdudlaşdırmaq düzgün olmaz. YAP onun rəhbərliyi altında hakimiyyətin siyasi dayaqlarından biri və dövlət siyasətinin ictimai-siyasi platforması funksiyasını daşıyır.

Bu səbəbdən İlham Əliyevin YAP liderliyinin əsas xüsusiyyətlərini üç istiqamətdə ümumiləşdirmək olar:

– Heydər Əliyevin formalaşdırdığı siyasi xəttin davam etdirilməsi;

– YAP-ın ölkə miqyasında geniş siyasi struktura çevrilməsi;

- partiya fəaliyyətinin Azərbaycanın müstəqilliyi, təhlükəsizliyi və dövlət maraqları ilə əlaqələndirilməsi.

Beləliklə, İlham Əliyevin siyasi liderliyinin YAP kontekstində əsas xüsusiyyəti partiya ilə dövlətçilik ideyasının eyni siyasi xətt üzərində birləşdirilməsidir. YAP onun üçün sadəcə siyasi təşkilat deyil, həyata keçirilən dövlət siyasətinin siyasi dayaqlarından biri kimi çıxış edir. 2026-cı il VIII Qurultayı isə bu modelin növbəti mərhələyə keçdiyini göstərən mühüm siyasi hadisədir.

News365.az