Azərbaycanda hansı peşələr yoxa çıxmaq üzrədir? – Süni intellekt təhlükəsi

Süni intellekt artıq yalnız texnologiya sahəsində deyil, gündəlik iş həyatında da sürətlə yayılır. Mətn yazmaqdan tərcüməyə, müştəri xidmətlərindən məlumatların emalına qədər əvvəllər insanların gördüyü bir sıra işlər artıq süni intellekt sistemləri tərəfindən yerinə yetirilə bilir.

News365.az xəbər verir ki, süni intellektin əmək bazarına təsiri Azərbaycanda da bir sıra peşələrin gələcəyi ilə bağlı suallar yaradır. Ekspertlərin fikrincə, əsas dəyişiklik bütün peşələrin birdən-birə yox olması deyil, həmin peşələrdə görülən işlərin bir hissəsinin avtomatlaşdırılması olacaq.

Bəs hansı peşələr daha çox risk altındadır?

İlk sırada məlumat daxil edən operatorlar və rutin ofis işlərini həyata keçirən əməkdaşlar gəlir. Böyük həcmdə məlumatın sistemə daxil edilməsi, çeşidlənməsi və sadə hesabatların hazırlanması süni intellekt və avtomatlaşdırılmış proqramlar tərəfindən daha sürətli həyata keçirilə bilir.

Tərcümə sahəsində də dəyişiklik qaçılmaz görünür.

Süni intellekt əsas mətnlərin müxtəlif dillərə saniyələr ərzində çevrilməsinə imkan verir. Bu səbəbdən xüsusilə sadə və standart mətnlərin tərcüməsi ilə məşğul olan şəxslərin iş yükünün azalması mümkündür. Lakin hüquqi, tibbi, texniki və yüksək səviyyədə redaktə tələb edən tərcümələrdə insan nəzarəti hələ də mühüm olaraq qalır.

Müştəri xidmətləri və çağrı mərkəzləri də dəyişən sahələrdəndir.

Şirkətlər artıq müştərilərin sadə suallarına cavab vermək, sifarişin vəziyyətini yoxlamaq və standart müraciətləri qəbul etmək üçün chatbotlardan istifadə edirlər. Bu isə gələcəkdə bəzi çağrı mərkəzi və operator vəzifələrinin sayına təsir göstərə bilər.

Mühasibatlıqda da avtomatlaşdırma artır.

Sadə hesablamalar, fakturaların hazırlanması, ödənişlərin izlənməsi və ilkin maliyyə hesabatlarının formalaşdırılması xüsusi proqramlar vasitəsilə avtomatik həyata keçirilə bilir. Buna görə də yalnız rutin əməliyyatları yerinə yetirən mütəxəssislərin iş modeli dəyişə bilər.

Kontent sahəsində də süni intellekt artıq real rəqibə çevrilib.

Mətn yazmaq, başlıq hazırlamaq, sosial media paylaşımı yaratmaq, video üçün ssenari yazmaq və hətta süni səsləndirmə etmək mümkündür. Lakin burada da əsas məsələ insanın tamamilə prosesdən çıxması deyil. Xüsusilə jurnalistika, araşdırma, redaktə və kreativ sahələrdə faktların yoxlanılması, mövzu seçimi və orijinal ideyanın formalaşdırılması insan faktorunu hələ də vacib edir.

Bank və sığorta sektorunda da dəyişikliklər gözlənilir.

Müştəri məlumatlarının təhlili, risklərin ilkin qiymətləndirilməsi və standart sorğuların cavablandırılması kimi proseslər avtomatlaşdırıla bilər.

Bütün bunlar o demək deyil ki, yaxın gələcəkdə bu peşələr tamamilə yox olacaq.

Əksinə, əmək bazarında əsas dəyişiklik peşələrin özündən çox, həmin peşələr daxilində görülən işlərin xarakterində baş verə bilər.

Məsələn, əvvəllər bir əməkdaş gün ərzində saatlarla məlumat toplayırdısa, gələcəkdə həmin işi süni intellekt sisteminə həvalə edib nəticələri yoxlamaq və təhlil etmək daha vacib ola bilər.

Bu səbəbdən mütəxəssislər üçün yeni dövrün əsas bacarıqları arasında süni intellekt alətlərindən istifadə, analitik düşüncə, yaradıcılıq, kommunikasiya və problem həll etmə bacarığı xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Əmək bazarında əsas sual artıq “Süni intellekt mənim işimi əlimdən alacaqmı?” deyil.

Daha doğru sual belədir:

“Süni intellekt mənim gördüyüm işi dəyişəndə mən bu dəyişikliyə hazır olacağammı?”

Çünki texnologiyanın inkişafı ilə bəzi vəzifələr azala, yeni peşələr isə ortaya çıxa bilər. Bu prosesdə ən böyük üstünlük isə texnologiyanı rəqib kimi deyil, iş aləti kimi istifadə etməyi bacaran insanlarda ola bilər.