Zorakılıq edən uşaq əslində kömək istəyən uşaqdır

Məktəblər cəmiyyətin aynasıdır. Bu aynada son illər getdikcə daha narahatedici bir mənzərə əks olunur: uşaqlar arasında zorakılıq hallarının sərtləşməsi, hətta bıçaqlama və yandırma kimi dəhşətli hadisələrin baş verməsi. Bu, sadəcə fərdi aqressiya deyil, daha dərin sosial və psixoloji problemlərin nəticəsidir.

Əvvəla, ailə mühitinin rolu danılmazdır. Uşaqlar ilk davranış modellərini məhz evdə öyrənirlər. Əgər ailədə zorakılıq, aqressiya, hörmətsizlik hökm sürürsə, uşaq bunu normal qəbul edir və eyni davranışı məktəbdə təkrarlayır. Valideyn nəzarətinin zəifliyi, uşağın emosional ehtiyaclarının qarşılanmaması da onun daxili gərginliyini artırır.

Digər mühüm səbəb sosial mühit və informasiya təsiridir. İnternet, sosial şəbəkələr və bəzi zorakılıq dolu oyunlar uşaqların psixologiyasına ciddi təsir edir. Onlar reallıqla virtual dünyanı ayırmaqda çətinlik çəkir, aqressiyanı “güc” kimi qəbul edirlər. Bu isə münaqişələrin dialoq yolu ilə deyil, zorakılıqla həllinə gətirib çıxarır.

Məktəb mühitinin özü də bəzən problemi dərinləşdirir. Psixoloji xidmətlərin zəif olması, müəllim-şagird münasibətlərində soyuqluq, bullinq hallarına vaxtında müdaxilə edilməməsi uşaqları daha da aqressivləşdirir. Özünü kənar hiss edən, təhqir olunan uşaq bir müddət sonra ya qurban, ya da zorakı tərəfə çevrilir.

Bundan əlavə, cəmiyyətdə ümumi gərginlik, sosial ədalətsizlik hissi, iqtisadi çətinliklər də uşaqların davranışına təsirsiz ötüşmür. Uşaq ətrafında gördüyü ədalətsizliyi, sərtliyi öz davranışında əks etdirir.

Bu problemin həlli kompleks yanaşma tələb edir. Ailədə sağlam ünsiyyət mühiti yaradılmalı, valideynlər uşaqlarla daha çox maraqlanmalıdır. Məktəblərdə peşəkar psixoloqların fəaliyyəti gücləndirilməli, zorakılığa qarşı sıfır tolerantlıq tətbiq olunmalıdır. Eyni zamanda, uşaqlara empatiya, ünsiyyət və konfliktlərin sülh yolu ilə həlli öyrədilməlidir.

Unutmaq olmaz ki, zorakılıq edən uşaq əslində kömək istəyən uşaqdır. Onu cəzalandırmaqdan daha çox anlamaq və düzgün istiqamətləndirmək lazımdır. Əks halda, bu gün məktəbdə baş verən faciələr sabah daha böyük sosial problemlərə çevrilə bilər.

News365.az