Təhsildə nə işləyir, nə işləmir? – Nobel mükafatçılarının ARAŞDIRMASI
Təhsil eksperti Etibar Əliyev 2019-cu ildə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüş alimlər – Abicid Benerji, Ester Dyufo və Maykl Kremerin təhsildə keyfiyyətin artırılması ilə bağlı apardıqları unikal eksperimentlərin nəticələrini təhlil edib.
Əlavə resurslar və müəllim-şagird nisbəti gözlənilən effekti vermir
Ekspertin sözlərinə görə, Maykl Kremerin hələ 1990-cı illərdən başladığı tədqiqatlar ənənəvi yanaşmaların bir çoxunun effektiv olmadığını üzə çıxarıb:
Maddi-texniki təminat: Flipçartların və əlavə resursların şagirdlərin nəticələrinə heç bir təsiri olmayıb. Dərsliklər simplifies olunmadıqda yalnız ən güclü şagirdlərin göstəricilərini yaxşılaşdırıb.
Müəllim-şagird nisbəti: Siniflərdə şagird sayının sadə şəkildə azaldılması təhsilin keyfiyyətinə gözlənilən müsbət təsiri göstərməyib.
Maddi stimullar: Müəllimlərə verilən maddi mükafatlar yalnız standart test nəticələrini yaxşılaşdırıb, lakin ümumi təhsil keyfiyyətinə köklü təsir etməyib.
Uğurlu nəticə verən intervensiyalar
Tədqiqatlar təhsildə həqiqi keyfiyyət dəyişikliyi yaradan əsas amilləri də müəyyən edib:
Bilik səviyyəsinə görə qruplaşdırma: Şagirdlərin ilkin bilik səviyyələrinə uyğun qruplara (potoklara) bölünməsi, əvvəlki göstəricilərindən asılı olmayaraq, demək olar ki, bütün uşaqların nəticələrini yaxşılaşdırıb.
İdarəetmədə valideynlərin rolu: Təhsilin keyfiyyətinə nəzarət və müəllimlərin stimullaşdırılması səlahiyyətləri valideyn komitələrinə verildikdə məktəb idarəçiliyində əsaslı keyfiyyət dəyişikliyi baş verib.
Etibar Əliyev Nobelçilərin meta-analizinə əsaslanaraq bildirib ki, təlim prosesində şagirdin fərdi səviyyəsinə uyğun pedaqoji yanaşmanın tətbiqi, müəllimlərin düzgün stimullaşdırılması və onların hesabatlılığının artırılması həlledici rol oynayır. Ekspert vurğulayıb ki, bu nəticələr bütün ölkələr üçün keçərlidir və təhsil idarəçilərinin sahədən uzaq olması problemlərin daha da dərinləşməsinə gətirib çıxarır.
