Normadan artıq yağıntılar nə ilə bağlıdır? - Alimlərdən açıqlama
Son günlər Azərbaycanda müşahidə olunan qeyri-sabit hava şəraiti diqqət çəkməyə davam edir. Ölkənin əksər bölgələrində, eləcə də Bakı və Abşeron yarımadasında yağan intensiv yağışlar bir sıra ərazilərdə gündəlik həyatı çətinləşdirib. Bəzi rayonlarda küçələr və həyətlər su altında qalıb, dağlıq ərazilərdə isə may ayında qarın yağması sakinlər tərəfindən təəccüblə qarşılanıb.
Meteoroloqlar bir neçə gün əvvəl hava şəraitinin kəskin dəyişəcəyi ilə bağlı xəbərdarlıq etmişdilər. Verilən məlumata görə, bəzi bölgələrdə yağıntının miqdarı aylıq normanı bir neçə dəfə üstələyib. Müşahidələr göstərir ki, son günlər ərzində düşən yağıntının həcmi normanın 200 faizdən çoxunu təşkil edib. Bu isə son illərdə müşahidə olunan ən yüksək göstəricilərdən hesab olunur.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, belə hava hadisələrinin arxasında dayanan əsas səbəb qlobal iqlim dəyişiklikləridir. Dünyada orta temperaturun artması atmosferdə daha çox su buxarının toplanmasına gətirib çıxarır. Nəticədə qısa müddətdə çox güclü yağışlar yağır, sel və daşqın riski artır. Bu proses artıq təkcə uzaq ölkələrdə deyil, Azərbaycan və ümumilikdə Cənubi Qafqaz regionunda da açıq şəkildə hiss olunur.
Alimlərin fikrincə, əvvəllər nadir hallarda rast gəlinən təbii hadisələr indi daha tez-tez baş verir. Bir neçə gün davam edən aramsız yağışlar, qəfil leysanlar və mövsümə uyğun olmayan hava dəyişiklikləri qlobal istiləşmənin əsas nəticələri sayılır. Son illərdə yay aylarının daha quraq keçməsi, qış fəslində temperatur fərqlərinin kəskin dəyişməsi və yaz aylarında intensiv yağıntıların artması artıq bölgə üçün xarakterik hala çevrilməkdədir.
News365.az xəbər verir ki, ekspertlər qeyd edirlər ki, uzun müddət quraq qalan torpaq ani və güclü yağış sularını özünə tam çəkə bilmir. Bu isə sel və daşqınların yaranma ehtimalını artırır. Xüsusilə şəhərlərdə kanalizasiya və drenaj sistemlərinin həddindən artıq yüklənməsi küçələrin su altında qalmasına səbəb olur. Son günlər Bakı və bölgələrdə müşahidə olunan mənzərə də məhz bunun nəticəsi kimi qiymətləndirilir.
Qlobal iqlim dəyişikliklərinin təsiri təkcə Azərbaycanda deyil, qonşu ölkələrdə də hiss olunur. Son həftələr Türkiyə, İran, Rusiya və digər region ölkələrində güclü yağışlar, daşqınlar və sel hadisələri qeydə alınıb. Xüsusilə İranda ilin əvvəlindən davam edən daşqınlar ciddi fəsadlara yol açıb, yaşayış məntəqələri zərər görüb və insan tələfatı qeydə alınıb.
BMT-nin İqlim Dəyişikliyi üzrə Hökumətlərarası Panelinin hesabatlarında da vurğulanır ki, son onilliklərdə Yer kürəsində temperatur rekord həddə yüksəlib. Atmosferdə karbon qazının səviyyəsi son milyon illərin ən yüksək həddinə çatıb. Bu dəyişikliklər ekstremal hava hadisələrinin sayının artmasına səbəb olur.
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, yaxın illərdə bu cür qeyri-sabit hava şəraiti daha tez-tez müşahidə oluna bilər. Buna görə də ölkələr həm ekoloji siyasəti gücləndirməyə, həm də şəhər infrastrukturlarını iqlim dəyişikliklərinə uyğunlaşdırmağa çalışırlar. Azərbaycanda da sel və daşqın risklərinin azaldılması, su idarəçiliyi və ekoloji təhlükəsizlik məsələləri artıq daha aktual mövzulardan birinə çevrilib.
News365.az
