Britaniya tarixində ilk: Kral öz vergi hesabatını rəsmən açıqlayacaq
Bukinqem sarayı kral ailəsinin maliyyə şəffaflığı ilə bağlı artan ictimai və parlament təzyiqləri fonunda, monarxiya tarixində ilk dəfə olaraq Böyük Britaniya Kralı III Çarlzın (III Karl) şəxsi vergi ödənişlərini ictimaiyyətə açıqlayacağını elan edəcək.
Bu barədə məlumatı "The Telegraph" qəzeti yayıb.
Hər il təqdim olunan rəsmi "Suveren Qrant" (Sovereign Grant) hesabatı ilə eyni vaxtda krallıq sarayının genişləndirilmiş yeni maliyyə sənədi də dərc olunacaq. Sənəddə monarxiyanın həm ictimai, həm də şəxsi xərcləri birləşdiriləcək. İlk dəfə olaraq bu hesabata kralın 2024–2025-ci maliyyə ili üzrə şəxsi vergi ödənişlərinin ümumi həcmi daxil ediləcək və bu addım növbəti illərdə də hər il təkrarlanacaq. Oxşar təcrübəni taxt-tacın varisi şahzadə Uilyamın da tətbiq edəcəyi gözlənilir.
Açıqlanacaq məlumatlar monarxın bütün əsas şəxsi gəlir mənbələrini — investisiyalarını, ticarət fəaliyyətini, həmçinin Balmoral və Sandrinqem malikanələrindən gələn vəsaitləri əhatə edəcək. Bura krala hər il on milyonlarla funt-sterlinq qazandıran iri investisiya-daşınmaz əmlak portfeli — Lankaster hersoqluğu (Duchy of Lancaster) da daxildir.
Rəsmi məlumatlara görə, ötən il Lankaster hersoqluğunun gəliri təxminən 26,8 milyon funt-sterlinq təşkil edib. Bu vəsaitlər monarxın "şəxsi xəzinəsini" formalaşdırır və həm şəxsi xərclər, həm də rəsmi vəzifələrin icrası üçün istifadə olunur. Saray rəsmiləri vergi məlumatlarının tamamilə könüllü əsaslarla dərc edildiyini vurğulayırlar.
Çünki 2013-cü ildə monarx və xəzinədarlıq arasında imzalanmış qüvvədə olan müqaviləyə əsasən, kralın hüquqi olaraq gəlir, kapital artımı və vərəsəlik vergilərini ödəmək öhdəliyi yoxdur.
Buna baxmayaraq, həm III Çarlz, həm də şahzadə Uilyam vergilərini könüllü olaraq ödəyirlər. Çarlz hələ Uels şahzadəsi olduğu dövrdə də vergi hesabatlarını qismən açıqlayırdı (məsələn, 2021-ci ildə 5 milyon, 2022-ci ildə behaves isə 5,9 milyon funt-sterlinq vergi ödəmişdi).
Monarxiya maliyyəsinə diqqətin bu dərəcədə artması keçmiş şahzadə Endryunun (Endryu Mauntbetten-Vindzor) əmlak müqavilələri ətrafında yaranan ictimai rezonans və parlament komitələrinin kral daşınmaz əmlakının icarəsi ilə bağlı apardığı araşdırmalardan sonra kəskinləşib.
Eyni zamanda kral ailəsinin bəzi üzvlərinin bu mülklərdə güzəştli və ya pulsuz yaşaması, subicarə vasitəsilə gəlir əldə etmək ehtimalları da müzakirə mövzusudur.
Şahzadə Uilyama gəlir gətirən Kornuoll hersoqluğu (Duchy of Cornwall) da daxil olmaqla, hər iki hersoqluq vergi güzəştlərinə sahib olsalar da, hazırda ciddi parlament və ictimai nəzarət altındadırlar.
Bukinqem sarayı bəyan edir ki, yeni hesabat formatı monarxiyanın maliyyə strukturunu tam şəffaf şəkildə "tək bir sənəddə" cəmiyyətə izah etməyə xidmət edəcək.
