Ağızdakı bakteriyalar yaddaşa təsir edə bilər? Alimlərdən maraqlı kəşf
İnsan orqanizmində yaşayan bakteriyalar təkcə həzm prosesi və ağız sağlamlığı ilə bağlı deyil. Yeni araşdırma göstərir ki, dildə məskunlaşan bəzi mikroorqanizmlər insanın yaddaşı, diqqəti və məlumatlara reaksiya sürəti ilə də əlaqəli ola bilər. Bu tapıntı ağız boşluğundakı mikrobiotanın beyin fəaliyyəti ilə mümkün əlaqəsinə dair yeni suallar yaradıb.
News365.az xəbər verir ki, Ekseter Universiteti və Brüssel Azad Universitetinin alimləri tərəfindən aparılan tədqiqatda 60 sağlam yetkin şəxsin dilində yaşayan bakteriyalar araşdırılıb. Nəticələr “PLOS ONE” elmi jurnalında dərc olunub.
Tədqiqat zamanı Böyük Britaniya və Belçikadan olan gənclərin, eləcə də 60–70 yaş aralığındakı şəxslərin dilindən nümunələr götürülüb. Alimlər mikroorqanizmlərin tərkibini təhlil edərək iştirakçıların yaddaş, diqqət, reaksiya sürəti və emosiyaları tanımaq qabiliyyətini ölçən testlərin nəticələri ilə müqayisə aparıblar.
Araşdırma zamanı bəzi bakteriyaların koqnitiv göstəricilərlə əlaqəsi diqqət çəkib. Belə ki, Prevotella histicola bakteriyasının daha yüksək səviyyəsi həm gənc, həm də yaşlı iştirakçılarda müəyyən tapşırıqlara daha sürətli reaksiya verilməsi ilə əlaqələndirilib.
Digər bir mikroorqanizm – Haemophilus parainfluenzae ilə bağlı nəticələr isə ölkələr üzrə fərqlənib. Belçikalı iştirakçılarda bu bakteriyanın yüksək səviyyəsi emosiyaların tanınması və vizual öyrənmə tapşırıqlarında daha sürətli reaksiya, həmçinin iş yaddaşında daha yüksək dəqiqliklə əlaqəli olub.
Britaniyalı iştirakçılarda isə mənzərə eyni olmayıb. Bakteriyanın səviyyəsi ilə reaksiya sürəti arasındakı əlaqə tapşırığın növündən asılı olaraq dəyişib. Bəzi hallarda iştirakçılar daha sürətli cavab versələr də, digər tapşırıqlarda reaksiyaların ləngiməsi müşahidə olunub.
Yaş artdıqca bakteriyaların tərkibi də dəyişir
Alimlər araşdırma çərçivəsində yaşla əlaqəli mikrobiota fərqlərini də müəyyən ediblər. Yaşlı iştirakçıların dilində Treponema və Tannerella cinslərinə aid bakteriyalar daha çox olub. Bu bakteriyaların bəzi növləri diş əti xəstəlikləri ilə əlaqələndirilir.
Bununla belə, koqnitiv testlərin nəticələrində ən ardıcıl fərq iştirakçıların yaşı ilə bağlı olub. Yaşlı şəxslər tapşırıqlara orta hesabla daha gec reaksiya verib və bəzi testlərdə daha aşağı nəticələr göstəriblər.
Bakteriyalar yaddaşa və diqqətə birbaşa təsir edirmi?
Tədqiqatın nəticələri maraqlı olsa da, alimlər əldə olunan məlumatların ehtiyatla qiymətləndirilməli olduğunu vurğulayırlar. Araşdırma müəyyən bakteriyalarla koqnitiv göstəricilər arasında statistik əlaqə aşkar edib, lakin bu bakteriyaların beyin fəaliyyətindəki dəyişikliklərə birbaşa səbəb olduğunu sübut etməyib.
Cəmi 60 nəfərin iştirak etdiyi tədqiqatın nəticələrini təsdiqləmək üçün daha geniş araşdırmalar aparılmalıdır. Xüsusilə ağız boşluğundakı mikroorqanizmlərin yaddaş, diqqət və digər zehni funksiyalara həqiqətən təsir edib-etmədiyini müəyyənləşdirmək üçün əlavə elmi sübutlara ehtiyac var.
Beləliklə, araşdırma ağız sağlamlığı ilə beyin fəaliyyəti arasındakı mümkün əlaqənin öyrənilməsi üçün yeni istiqamət açır. Lakin hələlik konkret bakteriyaların yaddaşı gücləndirdiyini və ya koqnitiv qabiliyyətləri yaxşılaşdırdığını söyləmək mümkün deyil.
