Dövlətçilik və strateji məsuliyyət

Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayı Azərbaycanın müasir siyasi tarixində yeni mərhələnin əsas istiqamətlərinin müzakirəsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Yeni Azərbaycan Partiyasının Sədri cənab İlham Əliyevin qurultaydakı çıxışı ölkəmizin keçdiyi tarixi yolun təhlili, mövcud beynəlxalq şəraitin qiymətləndirilməsi və qarşıdakı dövrün prioritetlərinin müəyyənləşdirilməsi baxımından diqqəti cəlb edir. Çıxışda Azərbaycanın dövlət müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi, milli təhlükəsizliyin təmin olunması, iqtisadi potensialın artırılması, beynəlxalq tərəfdaşlıq əlaqələrinin inkişafı və ərazi bütövlüyünün bərpasından sonra yaranmış yeni reallıqların qorunması kimi məsələlər ön plana çəkilib. Bu baxımdan VIII Qurultayda səsləndirilən fikirlər dövlət və cəmiyyət qarşısında duran vəzifələrin kompleks şəkildə dərk olunması üçün əhəmiyyətli siyasi məzmun daşıyır.

Yeni Azərbaycan Partiyasının yaranması Azərbaycanın müstəqillik tarixinin mürəkkəb dövrünə təsadüf edir. 1990-cı illərin əvvəllərində ölkədə mövcud olan siyasi qeyri-sabitlik, iqtisadi çətinliklər, Ermənistanın hərbi təcavüzü və dövlət idarəçiliyində yaşanan böhran müstəqil dövlətçiliyin qorunmasını başlıca məsələyə çevirmişdi. 1992-ci il noyabrın 21-də Ulu Öndər Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə yaradılan Yeni Azərbaycan Partiyası həmin tarixi şəraitdə ölkənin gələcək inkişafı ilə bağlı siyasi təşkilatlanma nümunəsi kimi meydana çıxmışdı. Partiyanın sonrakı fəaliyyəti Azərbaycanın siyasi həyatında mühüm yer tutmuş, dövlət quruculuğu və ictimai-siyasi proseslərin inkişafı ilə sıx əlaqələnmişdir.

Prezident İlham Əliyev VIII Qurultaydakı çıxışında partiyanın keçdiyi tarixi yola nəzər salmaqla yanaşı, Azərbaycanın hazırkı geosiyasi şəraitdə qarşılaşdığı çağırışlara da toxunub. Qurultayın ölkəmizin ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpasından sonra keçirilməsi onun siyasi məzmununu müəyyən edən əsas amillərdəndir. Azərbaycanın müasir inkişaf mərhələsində qarşıda duran vəzifələr artıq yeni reallıqlar əsasında formalaşır. Dövlət suverenliyinin qorunması, təhlükəsizlik imkanlarının artırılması, iqtisadi inkişafın davamlılığının təmin edilməsi və beynəlxalq münasibətlər sistemində müstəqil mövqenin saxlanılması bu mərhələnin əsas məsələləri sırasındadır.

Ulu Öndər Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi siyasi kursun əsas prinsipləri müstəqillik, dövlətçilik, iqtisadi müstəqillik və milli maraqların qorunması ilə bağlıdır. Prezident İlham Əliyevin çıxışında da bu prinsiplərin davamlılığına xüsusi diqqət yetirilib. Dövlət siyasətinin ayrı-ayrı istiqamətlərində konkret vəzifələr dəyişə, yeni prioritetlər meydana çıxa bilər. Bununla belə, dövlət müstəqilliyinin qorunması, milli maraqlara əsaslanan qərarların qəbul edilməsi və ölkənin öz imkanlarından səmərəli istifadə etməsi strateji əhəmiyyətini saxlayır. Bu yanaşma dövlətçilik siyasətinin uzunmüddətli hədəflərlə cari çağırışlar arasında əlaqələndirilməsini zəruri edir.

Qurultay çıxışında diqqət çəkən əsas məsələlərdən biri beynəlxalq təhlükəsizlik mühitinin mürəkkəbləşməsi və hərbi potensialın gücləndirilməsi zərurətidir. Müasir dünyada silahlı münaqişələrin davam etməsi, regional gərginliklərin artması və beynəlxalq hüquq mexanizmlərinin səmərəliliyi ilə bağlı yaranan problemlər dövlətlərin təhlükəsizlik siyasətinə yenidən baxmasını tələb edir. Belə şəraitdə milli müdafiə qabiliyyətinin artırılması, hərbi texnologiyaların inkişafı, ordunun müasir tələblərə uyğun təchizatı və təhlükəsizlik infrastrukturunun möhkəmləndirilməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Prezident İlham Əliyev çıxışında 2027-ci il üçün hərbi və təhlükəsizlik məqsədlərinə təxminən 9 milyard manata yaxın vəsait nəzərdə tutulduğunu bildirib. Bu məsələ müdafiə qabiliyyətinin dövlət siyasətindəki yerini göstərməklə yanaşı, büdcə prioritetləri arasında təhlükəsizliklə digər sosial-iqtisadi ehtiyacların uzlaşdırılmasının vacibliyini də gündəmə gətirir. Dövlətin müdafiə imkanlarının gücləndirilməsi ilə yanaşı, əhalinin sosial rifahının yaxşılaşdırılması, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun bərpası, təhsil və səhiyyənin inkişafı da davamlı dövlət quruculuğunun mühüm istiqamətləridir. Bu sahələr üzrə vəsaitlərin səmərəli istifadəsi və əldə olunan nəticələrin qiymətləndirilməsi dövlət idarəçiliyinin əsas tələblərindəndir.

Azərbaycanın təhlükəsizlik siyasəti hərbi güclə məhdudlaşmır. Xarici siyasətdə çevik və praqmatik yanaşma, qarşılıqlı maraqlara əsaslanan tərəfdaşlıqların qurulması, iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi və regional əməkdaşlıq imkanlarından istifadə də milli təhlükəsizliyin mühüm elementləridir. Prezident İlham Əliyev çıxışında Çin və Amerika Birləşmiş Ştatları ilə strateji tərəfdaşlıq münasibətlərinin qurulmasını Azərbaycanın beynəlxalq əlaqələri baxımından mühüm hadisələr kimi qeyd edib. Həmçinin Avropa İttifaqına üzv ölkələrlə strateji tərəfdaşlıq formatlarının mövcudluğuna diqqət çəkib. Bu münasibətlərin əhəmiyyəti Azərbaycanın müxtəlif siyasi və iqtisadi mərkəzlərlə əlaqələrini inkişaf etdirmək, milli maraqlarını qorumaq və beynəlxalq əməkdaşlıq imkanlarını genişləndirmək baxımından qiymətləndirilə bilər.

Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətlərin mövqeyi yalnız ərazisi və əhalisinin sayı ilə müəyyənləşmir. İqtisadi dayanıqlılıq, enerji resursları, nəqliyyat imkanları, diplomatik əlaqələr, texnoloji inkişaf və beynəlxalq öhdəliklərə əməl etmək qabiliyyəti də ölkənin təsir imkanlarına təsir göstərir. Azərbaycan enerji və nəqliyyat sahələrindəki mövqeyi, regional layihələrdə iştirakı və müxtəlif dövlətlərlə qurduğu əlaqələr sayəsində beynəlxalq əməkdaşlıq sistemində əhəmiyyətli yer tutur. Bu imkanların uzunmüddətli nəticələr verməsi üçün iqtisadi rəqabət qabiliyyətinin artırılması, insan kapitalına sərmayə qoyuluşu və qeyri-neft sektorunun inkişafı xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

İqtisadi müstəqillik məsələsi Prezidentin çıxışında səsləndirilən əsas strateji istiqamətlərdən biridir. Dövlətin öz iqtisadi imkanlarına əsaslanması milli maraqların qorunması və müstəqil qərarların qəbul edilməsi üçün mühüm zəmin yaradır. Bununla belə, iqtisadi müstəqillik yalnız maliyyə resurslarının mövcudluğu ilə ölçülmür. İstehsalın şaxələndirilməsi, yerli sahibkarlığın inkişafı, əmək məhsuldarlığının yüksəldilməsi, yeni texnologiyaların tətbiqi və insan kapitalının gücləndirilməsi də bu anlayışın mühüm tərkib hissələridir. İqtisadiyyatın müxtəlif sahələrində rəqabət qabiliyyətinin artırılması xarici bazarlarda mövqelərin möhkəmlənməsinə və əhalinin məşğulluq imkanlarının genişlənməsinə şərait yarada bilər.

Enerji təhlükəsizliyi də Azərbaycanın strateji imkanları ilə birbaşa bağlı olan məsələlərdəndir. Prezident İlham Əliyev çıxışında enerji resurslarının ölkəmizin beynəlxalq mövqeyinə təsirini vurğulayıb. Enerji daşıyıcılarının istehsalı və ixracı, nəqliyyat marşrutlarının inkişafı və tərəfdaş ölkələrlə uzunmüddətli əməkdaşlıq Azərbaycanın regional iqtisadi əlaqələrində mühüm rol oynayır. Eyni zamanda, qlobal enerji bazarlarında dəyişikliklər, alternativ enerji mənbələrinin genişlənməsi və texnoloji yeniliklər bu sahədə yeni yanaşmalar tələb edir. Buna görə də ənənəvi enerji potensialından səmərəli istifadə ilə bərpaolunan enerji imkanlarının inkişafı bir-birini tamamlayan istiqamətlər kimi nəzərdən keçirilməlidir.

Ölkənin iqtisadi və təhlükəsizlik potensialının möhkəmləndirilməsi sosial rifah məsələləri ilə də sıx bağlıdır. Dövlətin inkişafı vətəndaşların həyat səviyyəsində, məşğulluq imkanlarında, sosial xidmətlərin keyfiyyətində və regionların inkişafında konkret nəticələrlə müşayiət olunmalıdır. Prezidentin çıxışında Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun bərpası, eləcə də insanların sosial vəziyyətinin yaxşılaşdırılması məsələlərinin qeyd olunması bu istiqamətlərin dövlət siyasətindəki yerini göstərir. Azad edilmiş ərazilərdə infrastrukturun qurulması, yaşayış məntəqələrinin bərpası və Böyük Qayıdış prosesinin davam etdirilməsi uzunmüddətli planlaşdırma, maliyyə resurslarının səmərəli idarə olunması və təhlükəsizlik tədbirlərinin əlaqələndirilməsini tələb edir.

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpası ilə yeni tarixi mərhələyə qədəm qoyması milli yaddaş və vətəndaş məsuliyyəti məsələlərini də aktuallaşdırır. Vətən müharibəsində qazanılmış Qələbə, şəhidlərin fədakarlığı və qazilərin göstərdiyi qəhrəmanlıq xalqımızın müasir tarixində xüsusi yer tutur. Bu hadisələrin gələcək nəsillərə düzgün çatdırılması tarixi faktların öyrənilməsini, sənədlərin qorunmasını və gənclərin milli tarixə marağının artırılmasını zəruri edir. Tarixi yaddaşın qorunması həm də müasir dövlətçilik institutlarının və müstəqillik dəyərlərinin əhəmiyyətini anlamağa kömək edir.

Bu baxımdan ideoloji fəaliyyətin müasir tələblərə uyğun təşkili xüsusi əhəmiyyət daşıyır. İnformasiya mühitinin sürətlə dəyişdiyi, rəqəmsal platformaların ictimai rəyə təsir imkanlarının artdığı dövrdə tarixi və siyasi məsələlərin düzgün izahı faktoloji əsaslara söykənməlidir. Yanlış məlumatların yayılmasının qarşısının alınması, etibarlı mənbələrdən istifadə vərdişlərinin formalaşdırılması və vətəndaşların informasiya savadlılığının yüksəldilməsi cəmiyyətin dayanıqlılığına töhfə verə bilər. İdeoloji işin səmərəliliyi tədbirlərin sayından daha çox, onların məzmunu, müzakirələrin keyfiyyəti və əldə edilən nəticələrlə ölçülməlidir.

Yeni Azərbaycan Partiyasının yerli təşkilatları da qurultayda səsləndirilən məsələlərin izahı və müzakirəsi istiqamətində öz fəaliyyətlərini müasir çağırışlara uyğun qurmalıdırlar. Ərazi partiya təşkilatları ictimaiyyətlə əlaqələrin genişləndirilməsi, dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərinin izahı, gənclərin maarifləndirilməsi və ictimai təşəbbüslərin dəstəklənməsi baxımından mühüm fəaliyyət sahəsinə malikdirlər. Bu fəaliyyətin daha səmərəli olması üçün tədbirlər konkret məqsədlərə əsaslanmalı, cəmiyyətin ehtiyacları nəzərə alınmalı və nəticələr təhlil edilməlidir. Dövlətçilik ideyalarının təbliği elmi əsaslandırma, hüquqi bilik və müasir kommunikasiya imkanları ilə uzlaşdırıldıqda ictimai müzakirələrin keyfiyyəti də yüksələ bilər.

Prezident İlham Əliyevin VIII Qurultaydakı çıxışında beynəlxalq münasibətlər, müdafiə qabiliyyəti, iqtisadi müstəqillik və sosial inkişaf məsələlərinin bir-biri ilə əlaqəli şəkildə təqdim olunması dövlət siyasətinin kompleks xarakterini göstərir. Təhlükəsizlik olmadan iqtisadi inkişafın davamlılığını təmin etmək çətinləşir; iqtisadi dayanıqlılıq olmadan müdafiə imkanlarını uzun müddət gücləndirmək mümkün olmur; sosial rifah və insan kapitalının inkişafı isə dövlətin ümumi potensialının əsasını təşkil edir. Bu səbəbdən qarşıdakı dövrün vəzifələri ayrı-ayrı sahələr üzrə deyil, vahid strateji yanaşma çərçivəsində qiymətləndirilməlidir.

YAP-ın VIII Qurultayında səsləndirilən fikirlər ölkənin yeni inkişaf mərhələsində dövlət və cəmiyyət qarşısında duran məsələlərin sistemli şəkildə nəzərdən keçirilməsinə imkan verir. Ərazi bütövlüyünün və suverenliyin qorunması, müdafiə potensialının artırılması, iqtisadi imkanların genişləndirilməsi, beynəlxalq tərəfdaşlıqların inkişafı və sosial rifahın yüksəldilməsi qarşılıqlı əlaqədə olan strateji istiqamətlərdir. Bu məqsədlərə nail olunması ardıcıl planlaşdırma, məsuliyyətli idarəçilik, resurslardan səmərəli istifadə və cəmiyyətin fəal iştirakını tələb edir.

Nəticə etibarilə, VIII Qurultay dövlətçilik siyasətinin davamlılığı ilə yeni dövrün çağırışları arasında əlaqənin müzakirəsi baxımından əhəmiyyətlidir. Ulu Öndər Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi siyasi xəttin əsas prinsipləri, Prezident İlham Əliyevin çıxışında diqqətə çatdırılan təhlükəsizlik və iqtisadi inkişaf məsələləri, eləcə də sosial rifah və beynəlxalq əməkdaşlıq istiqamətləri gələcək fəaliyyətin əsas müzakirə mövzularındandır. Qarşıda duran vəzifələrin uğurla həyata keçirilməsi üçün hər bir sahədə konkret hədəflərin müəyyənləşdirilməsi, görülən işlərin nəticələrinin obyektiv qiymətləndirilməsi və milli maraqlara xidmət edən təşəbbüslərin dəstəklənməsi vacibdir. Dövlətçilik məsuliyyəti məhz strateji məqsədlərin gündəlik fəaliyyətlə əlaqələndirilməsində, mövcud imkanlardan səmərəli istifadə edilməsində və Azərbaycanın uzunmüddətli inkişafının təmin olunmasında özünü göstərir.