Azərbaycan–Ukrayna münasibətləri: siyasi dialoqdan iqtisadi tərəfdaşlığa

Prezident İlham Əliyev: “SOCAR Ukraynada uzun illərdir ki, uğurla fəaliyyət göstərir”

 Aprelin 25-də Qəbələdə baş tutan yüksək səviyyəli görüş Azərbaycan ilə Ukrayna arasında münasibətlərin inkişafında yeni bir mərhələnin əsasını qoydu. Prezident İlham Əliyev və Prezident Volodimir Zelenski arasında keçirilən danışıqlar zamanı səsləndirilən fikirlər, xüsusilə energetika, ticarət və sərmayə sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsi baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır. Bu görüş yalnız iki ölkə arasında mövcud əlaqələrin təhlili deyil, həm də gələcək üçün konkret istiqamətlərin müəyyən edilməsi ilə yadda qaldı. Prezident İlham Əliyev öz çıxışında vurğuladı ki, Azərbaycan ilə Ukrayna arasında münasibətlər yalnız siyasi dialoqla məhdudlaşmır. İki ölkə arasında qarşılıqlı etimada əsaslanan əməkdaşlıq artıq iqtisadi və strateji sahələri də əhatə edir. Bu baxımdan energetika sektoru xüsusi yer tutur. Azərbaycanın zəngin enerji resursları və Ukraynanın bu sahədə artan ehtiyacları tərəflər arasında qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq üçün geniş imkanlar yaradır.

Prezidentin qeyd etdiyi kimi, SOCAR uzun illərdir Ukraynada uğurla fəaliyyət göstərir. Şirkətin yanacaqdoldurma şəbəkəsi və enerji məhsullarının təchizatı sahəsində fəaliyyəti Ukrayna bazarında mühüm yer tutur. SOCAR-ın fəaliyyəti təkcə iqtisadi deyil, həm də strateji əhəmiyyət daşıyır, çünki bu, Azərbaycanın beynəlxalq enerji bazarındakı mövqeyini möhkəmləndirir. Eyni zamanda, tərəflər mövcud nailiyyətlərlə kifayətlənməyərək yeni layihələr üzərində işləməyə hazır olduqlarını bəyan etdilər. Bu layihələrə birgə investisiya təşəbbüsləri, enerji infrastrukturu və alternativ enerji mənbələri sahəsində əməkdaşlıq daxildir.

Energetika sahəsində əməkdaşlıq yalnız neft və qazla məhdudlaşmır. Müasir dövrdə yaşıl enerji və bərpa olunan enerji mənbələri də gündəmdədir. Azərbaycan son illərdə bu sahədə ciddi addımlar atır və Ukrayna ilə bu istiqamətdə əməkdaşlıq üçün də böyük potensial mövcuddur. Bu, həm enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasına, həm də davamlı inkişaf məqsədlərinə xidmət edə bilər. Prezident İlham Əliyev qeyd etdi ki, Azərbaycan ilə Ukrayna arasında ticarət dövriyyəsi artıq yarım milyard dolları ötüb. Bu göstərici iki ölkə arasında iqtisadi əlaqələrin gücləndiyini göstərsə də, potensial bundan qat-qat böyükdür. Hər iki tərəf ticarət dövriyyəsinin artırılması üçün yeni mexanizmlərin tətbiqini və biznes mühitinin daha da yaxşılaşdırılmasını vacib hesab edir.

Görüş zamanı müzakirə olunan əsas mövzulardan biri də qarşılıqlı sərmayə qoyuluşu idi. Azərbaycan və Ukrayna şirkətləri üçün yeni investisiya imkanlarının yaradılması, sənaye və kənd təsərrüfatı sahələrində birgə layihələrin həyata keçirilməsi nəzərdə tutulur. Bu təşəbbüslər yalnız iqtisadi fayda gətirməklə kifayətlənməyəcək, həm də iki ölkə arasında uzunmüddətli tərəfdaşlığı möhkəmləndirəcək.

Prezident İlham Əliyev çıxışında hərbi-texniki əməkdaşlıq məsələsinə xüsusi diqqət ayırdı. O qeyd etdi ki, həm Azərbaycan, həm də Ukraynada hərbi sənaye kompleksi sürətlə inkişaf edir və bu sahədə qarşılıqlı əməkdaşlıq üçün geniş imkanlar mövcuddur. Bu əməkdaşlıq yalnız silah və texnika sahəsi ilə məhdudlaşmır, eyni zamanda innovativ texnologiyalar, müdafiə sənayesində modernləşmə və birgə istehsal layihələrini də əhatə edir. Ukrayna postsovet məkanında güclü hərbi sənaye ənənələrinə malik ölkələrdən biri kimi tanınır. Azərbaycan isə son illərdə müdafiə sənayesinin inkişafına ciddi investisiyalar yatıraraq bu sahədə öz potensialını əhəmiyyətli dərəcədə artırıb. Bu iki istiqamətin birləşdirilməsi həm texnoloji mübadilə, həm də istehsal gücünün artırılması baxımından qarşılıqlı fayda vəd edir.

Prezidentin vurğuladığı kimi, müzakirələr zamanı birgə istehsal məsələləri geniş şəkildə nəzərdən keçirilib. Bu, təkcə hərbi sənaye ilə məhdudlaşmır, ümumilikdə sənaye sektorunda əməkdaşlıq üçün də yeni imkanlar açır. Birgə müəssisələrin yaradılması, texnologiya transferi və istehsal zəncirlərinin inteqrasiyası iki ölkənin iqtisadiyyatına əlavə dəyər gətirə bilər. Bu yanaşma xüsusilə qlobal iqtisadi şəraitdə mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Çünki birgə istehsal layihələri ölkələrin xarici asılılığını azaldır, daxili istehsal potensialını artırır və yeni iş yerlərinin yaradılmasına şərait yaradır.

Yüksək səviyyəli müntəzəm təmaslar dövlətlər arasında etimadın möhkəmlənməsinə, əməkdaşlıq sahələrinin genişlənməsinə və strateji qərarların daha operativ şəkildə qəbul edilməsinə imkan yaradır. Bu, həm də onu göstərir ki, tərəflər münasibətləri uzunmüddətli perspektivdə inkişaf etdirmək niyyətindədirlər. Prezident İlham Əliyev çıxışında son dörd il ərzində prezidentlər səviyyəsində yeddi görüşün keçirildiyini xüsusi qeyd etdi. Bu görüşlərin sonuncusu Münxen şəhərində baş tutub. Bu statistika Azərbaycan ilə Ukrayna arasında əlaqələrin nə qədər intensiv və dinamik inkişaf etdiyini açıq şəkildə göstərir.

Hər iki ölkə öz milli maraqlarını qorumaqla yanaşı, ortaq məqsədlər ətrafında birləşməyi bacarır. Bu isə əməkdaşlığın daha səmərəli və uzunömürlü olmasına şərait yaradır. Prezident İlham Əliyev vurğuladı ki, Azərbaycan–Ukrayna münasibətlərinin əsasında qarşılıqlı hörmət və maraqların təmin olunması prinsipləri dayanır. Bu yanaşma beynəlxalq münasibətlərdə ən vacib amillərdən biridir və tərəfdaşlığın dayanıqlı olmasını təmin edir.

Aprelin 25-də baş tutan səfərin Azərbaycan–Ukrayna münasibətlərinin inkişafına mühüm töhfə verəcəyi şübhəsizdir. İlham Əliyev tərəfindən səsləndirilən fikirlər göstərir ki, tərəflər əməkdaşlığı yalnız mövcud səviyyədə saxlamaqla kifayətlənmək niyyətində deyil, onu daha da genişləndirmək və dərinləşdirmək istəyirlər. Volodimir Zelenski ilə keçirilən bu görüş nəticəsində əldə olunan razılaşmalar və müzakirə olunan təşəbbüslər yaxın illərdə həm hərbi-texniki, həm sənaye, həm də digər sahələrdə konkret layihələrin həyata keçirilməsinə gətirib çıxara bilər. Prezident İlham Əliyevin bəyanatı Azərbaycan ilə Ukrayna arasında münasibətlərin strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəldiyini göstərir. Hərbi-texniki əməkdaşlıq, birgə istehsal layihələri və yüksək səviyyəli siyasi dialoq bu tərəfdaşlığın əsas sütunlarını təşkil edir. Bütün bu amillər onu deməyə əsas verir ki, Azərbaycan–Ukrayna əlaqələri gələcəkdə daha da möhkəmlənəcək və regional əməkdaşlıq üçün nümunəvi modelə çevrilə bilər.

Kamal Paşa-zadə

Qara Qarayev adına Mərkəzi İncəsənət Məktəbinin

violonçel ixtisası üzrə müəllimi,

Azərbaycan Respublikasının Əməkdar müəllimi