Uşaqlarda dırnaq yemə vərdişi: Səbəblər və həll yolları
Dırnaq yemə (onixofagiya) çox vaxt xroniki və idarəolunmaz bir vərdiş kimi xarakterizə olunur. Tibbi təsnifatda (DSM-5) bu davranış "bədən mərkəzli təkrarlanan davranış pozuntusu" kimi qəbul edilir və obsessiv-kompulsiv pozuntular qrupuna daxil edilir.
News365.az xəbər verir ki, bu vərdiş birbaşa bir xəstəliyə səbəb olmasa da, bəzi psixiatrik və emosional vəziyyətlərlə əlaqəli ola bilər:
- Stress və Həyəcan: Uşağın məktəbdə və ya ailədə hiss etdiyi gərginlik.
- Obsessiv-Kompulsiv Pozuntu (OKP): Təkrarlanan hərəkətlərə meyllilik.
- Diqqət Əskikliyi və Hiperaktivlik (DEHP): Daxili narahatlığı yatırmaq cəhdi.
- Ayrılıq Həyəcanı: Valideynlərdən uzaq qalma qorxusu.
- Duyğusal Ehtiyaclar: Uşağın özünü sakitləşdirmək üçün duyğusal dəstəyə ehtiyac duyması.
Uşağı cəzalandırmaq və ya danlamaq çox vaxt vəziyyəti daha da pisləşdirir. Bunun əvəzinə aşağıdakı üsulları sınayın:
Fərqindəlik Yaradın: Uşağa bu hərəkəti nə vaxt etdiyini (məsələn, televizora baxarkən və ya dərs oxuyarkən) fərq etməyə kömək edin.
Alternativlər Təqdim Edin: Əllərini məşğul edəcək oyuncaqlar (stres topları, plastilin yoğurmaq) və ya ağız boşluğunu məşğul edəcək təhlükəsiz vasitələr verin.
Zərif Motor Bacarıqlarını İnkişaf Etdirin: Boncuk düzmək, rəngləmə etmək və ya kiçik detallarla işləmək diqqəti dırnaqlardan uzaqlaşdırır.
Sakitləşdirici Mühit Yaradın: Stressli sabah rutinlərini və ya gərgin ev mühitini yumşaldın. Nəfəs məşqləri və ya səmimi söhbətlər uşağı sakitləşdirə bilər.
Müsbət Möhkəmləndirmə: Uşaq dırnağını yemədikdə onu tərifləyin və ya kiçik mükafatlar verin.
Bu vərdiş təkcə dırnaqların formasını pozmur, həm də aşağıdakı riskləri yaradır:
İnfeksiyalar: Dəri və dırnaq ətrafında göbələk və ya iltihab (paronixiya).
Həzm Problemləri: Dırnaq altındakı bakteriyaların udulması nəticəsində mədə-bağırsaq infeksiyaları və parazitlər.
Diş Zədələri: Diş minasının aşınması və diş köklərinin zədələnməsi.
Dırnaq yemə adətən 3-4 yaşından sonra başlayır. Əgər uşağın dırnaqları qanayırsa, infeksiya əlamətləri varsa və ya bu davranış uşağın sosial həyatına, dərslərinə ciddi təsir edirsə, peşəkar psixoloq və ya pediatr dəstəyi almaq vacibdir.
