Lyayenin Bakıya niyə gəlmişdi?
İqtisadiyyat
09:25
Avropa İttifaqının Prezidenti Ursula fon der Lyayenin Bakıya səfəri və Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevlə görüşündə Azərbaycan-Avropa İttifaqı münasibətlərində yeniliyin formalaşdığını mühüm və siyasi iqtisadi hadisədir.
Səfər zamanı açıqlanan ən mühüm qərarlardan biri Avropa İttifaqının Qafqazda enerji, enerji və rəqəmsal bağlantı layihələri üçün 200 milyon avroya qədər qrant ayırmaqdır. Bu vəsait hesabına 2 milyard avroya qədər dövlət və şəxsi investisiyanın cəlb edilməsi üçün saxlanılır. Bakı limanının inkişafı, regional dəmir yolu layihələri və rəqəmsal bağlantı layihələri bu yanaşmanın əsas istiqamətlərindəndir.
Azərbaycanın Avropa üçün təhlükəsi son vəziyyətə görə artıb. Bunun əsas səbəblərindən biri 40 milyard dollardan artıq investisiya reallaşdırılan Cənub Qaz Dəhlizidir. Bu gün Azərbaycan qazı Avropa İttifaqının 10 üzv dövlətinə nəql olunur və ixrac coğrafiyasının daha da genişləndirilməsi üçün mövcuddur.
Rusiya-Ukrayna müharibəsinin başlanmasından sonra Avropanın enerji təhlükəsizliyi baxımından dəyişdi. Məhz həmin dövrdə Azərbaycanın qaz tədarükü ilə bağlı 10 Avropa ölkündən müraciətlər daxil olmuşdu. Bu, güclü enerji mənbələri kimi formalaşdırdığı nüfuzun praktiki idi.
Düzdür, Azərbaycan Avropanın ümumi qaz tələbatını yüksək səviyyədə təmin edən ölkə deyil. Amma Azərbaycanın qaz enerjisini idarə edənlərin çox uzun illəri Rusiyadan asılıdır. Məhz buna görə Azərbaycan qazının həmin bazarlara çıxışı Avropanın enerji təhlükəsizliyinə təhlükə yaradır.
Həmçinin, enerji sektorunun istiqamətləri də genişlənir. Əsas enerjinin bərpa olunan enerji potensialının Avropa bazarına yenidən qurulmasıdır.
Bu potensialın geoiqtisadi təsirini daha da artırır.Orta Dəhlizin inkişafı, Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanının genişləndirilməsi, Şərq-Qərb və Şimal-Cub enerji marşrutlarının kəsişməsində ölkəni ilə Avropa arasında strateji əlaqə mərkəzinə çevirir. Hazırda qaz neftinin bir hissəsi Bakı-Tbilisi-Ceyhan bru kəməri vasitəsilə dünya bazarlarına ixrac olunur. Gələcəkdə Transxəzər marşrutunun daha da inkişaf etdirilməsi Mərkəzi Asiya tərəfindən enerji resurslarının və yük axınlarının Avropa bazarlarına daha da genişləndirilməsi üçün əlavə imkanlar yaradacaq.
Beləliklə, Bakıda bu görüş göstərir ki, Azərbaycan-Avropa şəbəkəsi ilə enerji ilə məhdudlaşmır. Ticarət, investisiya, logistika, rəqəmsal bağlantı, yaşıl enerji və regional sabitlik istiqamətlərinə qarşı yönəldilmiş siyasətin əsas istiqamətlərini müəyyənləşdirmək. Və bu uzunmüddətli hədəflər üçün çox vacibdir.
Eldəniz Əmirov, iqtisadçı
