Gənclər niyə televiziyaya baxmır? – Media vərdişləri dəyişir
Bir vaxtlar evdə xəbərlərə, seriallara və əyləncə proqramlarına baxmaq üçün əsas vasitə televizor idisə, indi xüsusilə gənclərin media vərdişləri sürətlə dəyişir. Telefon, YouTube, TikTok və digər rəqəmsal platformalar ənənəvi televiziyanın qarşısında ciddi alternativə çevrilib.
News365.az xəbər verir ki, dünyada media istehlakının rəqəmsal platformalara doğru dəyişməsi Azərbaycanda da özünü göstərir. Xüsusilə gənclər istədikləri videonu istədikləri vaxt izləməyə və məzmunu öz maraqlarına uyğun seçməyə üstünlük verirlər.
Televiziyanın əsas fərqi isə məzmunun müəyyən vaxtda yayımlanmasıdır. Məsələn, bir verilişi izləmək üçün tamaşaçı həmin saatda televizor qarşısında olmalıdır. YouTube və digər platformalarda isə istifadəçi istədiyi videonu günün istənilən saatında izləyə bilər.
Bu dəyişiklikdə smartfonların da böyük rolu var.
İnsan artıq televizor qarşısında oturmadan avtobusda, kafedə, iş fasiləsində və hətta yolda qısa videolara baxa bilir. Bir neçə dəqiqəlik Reels və Shorts videolarından başlayaraq saatlarla davam edən YouTube məzmununa qədər seçim kifayət qədər genişdir.
Bəs gənclər televiziyadan tamamilə imtina edib?
Xeyr. Televiziya hələ də xəbərlər, canlı idman yarışları, seriallar, böyük ictimai hadisələr və xüsusi proqramlar üçün auditoriyaya malikdir. Lakin əsas dəyişiklik məzmunun hansı ekrandan və hansı formada izlənilməsindədir.
Ənənəvi televiziyada tamaşaçı kanalın hazırladığı proqram cədvəlinə uyğunlaşır. Rəqəmsal platformalarda isə əksinə, platforma istifadəçinin maraqlarına uyğun məzmun təklif edir.
Məsələn, bir istifadəçi avtomobillərlə bağlı videolara baxırsa, alqoritm ona oxşar məzmunları göstərməyə başlayır. Bu isə tamaşaçının platformada daha uzun müddət qalmasına səbəb ola bilər.
Digər mühüm fərq isə interaktivlikdir.
Televiziyada tamaşaçı əsasən izləyici rolundadır. Sosial şəbəkələrdə isə istənilən şəxs videonun altına şərh yaza, paylaşa, bəyənə və hətta özü həmin mövzuda məzmun hazırlaya bilər.
Bu səbəbdən yeni nəsil üçün media artıq yalnız “baxmaq” deyil, həm də reaksiya vermək və iştirak etmək deməkdir.
Xüsusilə qısa videoların populyarlaşması bu prosesi daha da sürətləndirib. TikTok, Instagram Reels və YouTube Shorts istifadəçiyə saniyələr ərzində müxtəlif mövzularda yüzlərlə video təqdim edir.
Bu isə televiziyanın qarşısında formalaşmış klassik tamaşaçı modelindən tamamilə fərqli davranış yaradır.
Ancaq televiziyanın da üstün olduğu sahələr qalır.
Canlı futbol matçları, mühüm siyasi və ictimai hadisələr, son xəbərlər, böyük televiziya layihələri və geniş auditoriyaya hesablanmış proqramlar hələ də televiziya kanallarının əsas üstünlükləri sırasındadır.
Əslində məsələ televiziyanın yoxa çıxması deyil.
Daha çox ekranların parçalanmasıdır.
Əvvəllər milyonlarla insan eyni proqramı eyni saatda izləyirdisə, indi eyni yaş qrupundakı insanların hər biri tamamilə fərqli məzmun izləyə bilər.
Biri YouTube-da uzun videoya, digəri TikTok-da 30 saniyəlik videoya, başqa biri Netflix-də seriala, digəri isə televiziyada canlı xəbərə baxa bilər.
Beləliklə, gənclərin media davranışındakı əsas dəyişiklik televizordan tamamilə uzaqlaşmaqdan daha çox seçimin tamaşaçıya keçməsi ilə bağlıdır.
Televizor artıq evdəki yeganə ekran deyil.
Smartfon, planşet, kompüter və smart TV birlikdə yeni media mühitini formalaşdırır.
Və görünən odur ki, gələcəyin tamaşaçısı “nə göstərirlərsə, ona baxan” deyil, “nə istədiyini seçib ona baxan” tamaşaçı olacaq.
