Gedişhaqqı arta bilər, amma bir şərtlə: Nəqliyyat eksperti danışdı
Bakıda və ölkənin digər ərazilərində avtobus parkının yenilənməsi sərnişindaşıma xidmətinin keyfiyyətinin artırılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Yeni avtobusların istifadəyə verilməsi sərnişinlərin daha rahat və təhlükəsiz daşınmasına imkan yaratsa da, bu prosesin maliyyə tərəfi də müzakirələrə səbəb olur. Xüsusilə nəqliyyat vasitələrinin qiymətinin artması fonunda daşıyıcı şirkətlərin xərclərinin necə qarşılanacağı və bunun gələcəkdə gedişhaqqına təsir göstərib-göstərməyəcəyi sual doğurur.
Bəs avtobus parkının yenilənməsi sərnişinlərin daha çox pul ödəməsi ilə nəticələnə bilərmi? Yeni nəqliyyat vasitələrinin alınması üçün çəkilən xərclər kimlərin hesabına qarşılanmalıdır?
Nəqliyyat eksperti Elməddin Muradlı News365.az-a açıqlamasında bildirib ki, avtobus parkının yenilənməsi Azərbaycanda yeni proses deyil. Bu istiqamətdə uzun müddətdir işlər görülür və hər il müəyyən sayda avtobus yeniləri ilə əvəzlənir.
Ekspertin sözlərinə görə, hazırda il ərzində təxminən 250-300 avtobus yenilənir. Proses çərçivəsində yeni nəqliyyat vasitələri marşrutlara buraxılır, istismar müddətini başa vurmuş köhnə avtobuslar isə xətlərdən çıxarılır.
Muradlı hesab edir ki, köhnəlmiş avtobusların sərnişindaşıma xidmətində saxlanılması təhlükəsizlik baxımından arzuolunan deyil. Bununla belə, yeni avtobusların alınması ilə bağlı bütün maliyyə yükünün sərnişinlərin üzərinə qoyulması düzgün yanaşma sayıla bilməz.
Yeni avtobusların alınması gedişhaqqına təsir edəcək?
Nəqliyyat vasitələrinin yenilənməsi daşıyıcı şirkətlər üçün ciddi maliyyə öhdəlikləri yaradır. Lakin bu xərclərin mövcud gedişhaqqına necə təsir göstərəcəyi ayrıca qiymətləndirilməlidir.
Ekspertin fikrincə, bəzi hallarda gedişhaqqının artırılması xidmətin keyfiyyətinin yaxşılaşdırılması və daşıyıcı şirkətlərin dəstəklənməsi ilə əlaqələndirilir. Ancaq avtobus parkının yenilənməsi üçün tələb olunan vəsaitin hamısının sərnişinlərdən əldə edilən gəlirlər hesabına qarşılanması doğru deyil.
O bildirib ki, dövlətin də ictimai nəqliyyatın inkişafında marağı var və hər il bu sahəyə milyonlarla manat vəsait ayrılır. Digər tərəfdən, sərnişindaşıma sektorunda özəl şirkətlər də fəaliyyət göstərir. Həmin şirkətlər yeni avtobusların alınmasına öz vəsaitlərini yönəldirlər.
Beləliklə, nəqliyyat parkının yenilənməsi zamanı həm dövlətin, həm də özəl daşıyıcıların maliyyə imkanları və öhdəlikləri nəzərə alınmalıdır.
Köhnə avtobuslar 15-20 min, yeniləri isə 400 min manatdır
Avtobusların qiymətindəki fərq daşıyıcıların üzləşdiyi maliyyə yükünü daha aydın göstərir.
Elməddin Muradlının sözlərinə görə, əvvəllər 15-20 min manata alınan köhnə avtobuslarla sərnişindaşıma həyata keçirən şirkətlər hazırda 200-300 min manat, bəzi hallarda isə 400 min manat dəyərində olan nəqliyyat vasitələrindən istifadə edirlər.
Bu fərq avtobus parkının yenilənməsinin daşıyıcılar üçün nə qədər böyük xərc tələb etdiyini göstərir. Yeni avtobusların alınması ilə yanaşı, onların istismarı və texniki xidməti də əlavə maliyyə vəsaiti tələb edir.
Ekspertin fikrincə, xidmətin keyfiyyəti yüksəldikcə xərclər də artır. Buna görə də daşıyıcıların maliyyə yükünün hansı mexanizmlərlə qarşılanması məsələsi aktuallığını qoruyur.
Gedişhaqqının artırılması qaçılmazdırmı?
Avtobusların yenilənməsi ilə bağlı müzakirələrdə əsas suallardan biri də gələcəkdə sərnişindaşıma tariflərinin dəyişib-dəyişməyəcəyidir.
Elməddin Muradlı gedişhaqqının gələcəkdə artırılması ehtimalını tam istisna etməyin mümkün olmadığını bildirib. Bununla belə, o, avtobus parkının yenilənməsi ilə tarif artımı arasında birbaşa əlaqə qurulmasının düzgün olmadığını vurğulayıb.
Ekspert qeyd edib ki, Azərbaycana yeni avtobusların gətirilməsi mərhələli şəkildə davam edir. Həm dövlət, həm də ayrı-ayrı şirkətlər tərəfindən nəqliyyat vasitələri alınır. Lakin bu prosesin davam etməsi hər ay gedişhaqqının artırılacağı anlamına gəlmir.
Başqa sözlə, avtobus parkının müasirləşdirilməsi özlüyündə tariflərin mütləq yüksəldilməsini tələb edən amil kimi qiymətləndirilməməlidir.
Nəticə etibarilə, ictimai nəqliyyatda əsas məsələ yalnız köhnə avtobusların yeniləri ilə əvəzlənməsi deyil, həm də bu prosesin sərnişinlər üçün əlavə maliyyə yükü yaratmadan davam etdirilməsidir. Gedişhaqqının gələcək taleyi isə nəqliyyat sektorundakı xərclərdən, maliyyələşmə mexanizmlərindən və qəbul ediləcək qərarlardan asılı olacaq.
News365.az
