Ermənistan
hökuməti son iclasında növbəti beş il üçün fəaliyyət planını yekunlaşdırdı. Baş
nazir Nikol Paşinyan onu Nazirlər Kabinetinə təqdim etdi. Plan tezliklə təsdiq
üçün parlamentə təqdim ediləcək.
Planın birinci
bölməsi xarici siyasətə həsr olunub və əsas məqamı Azərbaycanla sülhün
möhkəmləndirilməsidir. Sənədin bu bölməsində qeyd olunur ki, hökumət
Azərbaycanla sərhədlərin delimitasiyası, eləcə də Azərbaycanla sülh
müqaviləsinin imzalanması və digər hüquqi aktlar, o cümlədən iki ölkədə
vətəndaş cəmiyyəti və işgüzar dairələr arasında əlaqələrin intensivləşdirilməsi
üzərində işləməyə davam edəcək.
Bu bölmə son
dərəcə vacibdir və əminliklə demək olar ki, onun yaradılması əsasən Bakının
diplomatik səyləri və Azərbaycanın Ermənistana sülh prosesinin inkişafı üçün
verdiyi müxtəlif üstünlüklər, o cümlədən Rusiya təchizatının Ermənistan
bazarına açılması və ikitərəfli Ermənistan-Azərbaycan ticarətinin başlanması
sayəsində baş verib. Azərbaycan neft məhsullarının Ermənistana ixracı əsas rol
oynayır. Eyni zamanda, layihədə sülh müqaviləsi imzalanmazdan əvvəl son maneəni
aradan qaldırmaq üçün zəruri olan Ermənistan Konstitusiyasının yenidən nəzərdən
keçirilməsi barədə heç bir məlumat yoxdur.
Proqramın digər
bir bloku qonşu Türkiyə ilə münasibətlərin normallaşdırılmasına həsr olunub. Bu,
iki ölkə arasında diplomatik münasibətlərin bərpasını, eləcə də ölkənin Armavir
bölgəsində artıq hazırlanmış Markara keçid məntəqəsi də daxil olmaqla, onlar arasında
ən azı iki müasir keçid məntəqəsinin açılmasını əhatə edir. Türkiyə və
Ermənistanın enerji infrastrukturları arasında əlaqələrin bərpası planı da
mövcuddur.
Ermənistan
hökumətinin proqramına Avropa İttifaqı və ABŞ ilə strateji tərəfdaşlığının
genişləndirilməsi və dərinləşdirilməsi daxildir. Genişləndirilmiş və Hərtərəfli
Tərəfdaşlıq Sazişinin həyata keçirilməsi, eləcə də ölkənin 2025-ci ildə qəbul
edilmiş "Ermənistanın Avropa İttifaqına daxil olma prosesinin başlanması
haqqında" qanun əsasında həyata keçiriləcək AB ilə iqtisadi, hüquqi və
sosial standartlara uyğunluğunun artırılması üzərində işləməyə davam etmək
planlaşdırılır. Əsas məqsəd Ermənistan və AB arasında viza
liberallaşdırılmasını tamamlamaqdır; buna görə də Yerevanın beş il ərzində Avropa
strukturlarına inteqrasiya etmək niyyəti yoxdur.
ABŞ ilə
əməkdaşlıq planları daha praqmatikdir: onlar TRIPP layihəsinin həyata
keçirilməsini, ən azı dəmir yolu və enerji infrastrukturu baxımından, eləcə də
iki hökumət tərəfindən 2025-ci ilin avqust ayında imzalanmış memorandumlara
əsasən əməkdaşlığın gücləndirilməsini nəzərdə tutur.
Ermənistan
hökumətinin proqramında Fransa ilə strateji tərəfdaşlığın dərinləşdirilməsi və
keyfiyyətcə yeni səviyyəyə qaldırılması xüsusi qeyd olunur.
Beş illik
planlara Rusiya ilə müxtəlif və qarşılıqlı faydalı tərəfdaşlığın yenidən
təşkili və dərinləşdirilməsi daxildir, lakin bu, artıq regiondakı yeni qlobal
şəraitdə strateji hesab edilmir. Eyni şey Ermənistanın Avrasiya İqtisadi
Birliyinə üzvlüyünə də aiddir - diqqət sadəcə birliyin əsas prinsiplərinin, o
cümlədən kapitalın, malların, xidmətlərin və işçi qüvvəsinin sərbəst
hərəkətinin effektiv şəkildə həyata keçirilməsi zərurətinə yönəlib.
Maraqlıdır ki,
hökumətin beş illik iş proqramı Rusiyanın Ermənistanın hansı yolu seçəcəyini
müəyyən etmək tələbini nəzakətlə qulaqardına vurur: AB ilə, yoxsa AAİ ilə.
Planlara əsasən, ölkə hakimiyyəti həm birinci, həm də ikinci birləşmənin
faydalarından yararlanaraq "iki stulda oturmağa" davam etməyi
planlaşdırır.
İranla bağlı
vəziyyət bir qədər sadədir: hər şey əvvəlki kimi davam edir. Planlar strateji
münasibətlərin daha da dərinləşdirilməsini, siyasi dialoqun davam etdirilməsini
və iqtisadi əlaqələrin, xüsusən də enerji sektorunda gücləndirilməsini nəzərdə
tutur. Yeganə yeni inkişaflar Fars körfəzi-Qara dəniz nəqliyyat dəhlizinin
inkişaf etdirilməsi planlarıdır.
Gürcüstanla
münasibətlərə gəldikdə, sənəddə 2024-cü ilin yanvar ayında imzalanmış və iki
ölkə arasında müxtəlif sektorlarda əməkdaşlığı nəzərdə tutan strateji
tərəfdaşlıq haqqında bəyannamənin həyata keçirilməsindən bəhs olunur.
Proqram həmçinin
ölkə hökumətinin Çin, Hindistan və Yaxın Şərqlə münasibətləri gücləndirməsini
hədəfləyir.
Daxili siyasətə
gəldikdə isə, proqramın əhəmiyyətli bir hissəsi silahlı qüvvələrin gücləndirilməsinə
həsr olunub. Ermənistan peşəkar orduya keçidi, ehtiyatlarının gücləndirilməsi
prosesini və sərhəd qoşunlarının tədricən sərhəddə yerləşdirilməsini davam
etdirəcək. Digər vacib məqam isə ölkə ordusunun beynəlxalq missiyalar istisna
olmaqla, artıq Ermənistanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədlərindən
kənarda yerləşdirilməyəcəyidir.
Ermənistan
həmçinin ərzaq ehtiyatlarını genişləndirməyi planlaşdırır ki, bu da onların
tədarükünün şaxələndirilməsini və konkret təchizatçılardan asılılığın
azaldılmasını nəzərdə tutur.
News365.az