Saxta elanların tələsi: insanları belə aldadırlar
İnternetdə həddindən artıq ucuz qiymətə yerləşdirilən elanlar bəzən alıcı üçün sərfəli təklif deyil, dələduzların qurduğu tələ olur. News365.az xəbər verir ki, Daxili İşlər Nazirliyinin açıqladığı son faktlar göstərir ki, saxta elanlar vasitəsilə vətəndaşlardan əvvəlcədən ödəniş və “beh” adı ilə pul alınması geniş yayılmış üsullardan biridir.
DİN-in məlumatına görə, 2026-cı ilin mayında sosial şəbəkələrdə və elan saytlarından birində ucuz qiymətə mebel satışı barədə saxta elanlar yerləşdirən şəxs saxlanılıb. Araşdırma zamanı onun bu yolla 40-a yaxın şəxsi aldatdığı müəyyən edilib.
Sxem isə sadə olub: saxta elan yerləşdirilir, alıcı ilə əlaqə saxlanılır və məhsulun satışı üçün əvvəlcədən beh tələb olunur. Pul göndərildikdən sonra isə satıcı zərərçəkənlə əlaqəni kəsir.
Daha bahalı məhsullar da “tələ”yə çevrilir
DİN-in 2025-ci ilin noyabrında yaydığı digər məlumatda isə saxta elanların daha bahalı məhsullar üzərindən qurulduğu bildirilib.
Araşdırmaya əsasən, bəzi şəxslər başqalarına məxsus bahalı mobil nömrələri, avtomobilləri və evləri öz əmlakları kimi təqdim edərək onları bazar qiymətindən qat-qat ucuz satdıqlarını göstərən elanlar yerləşdiriblər.
Elanla maraqlanan şəxslərdən beh alındıqdan sonra isə əlaqə kəsilib.
Bəzən məqsəd məhsulu satmaq yox, kart məlumatlarını əldə etməkdir
Dələduzların istifadə etdiyi başqa üsulda isə saxta alıcı satıcı ilə əlaqə saxlayaraq guya məhsulun pulunu onlayn ödəyəcəyini bildirir.
DİN daha əvvəl xəbərdarlıq edib ki, belə şəxslər satıcıdan kart sahibinin adı, kartın son istifadə tarixi, CVV və SMS təsdiq kodu kimi məlumatları almağa çalışa bilərlər. Bu məlumatlar əldə edildikdən sonra hesabdan icazəsiz ödənişlərin edilməsi mümkündür.
Saxta elanı necə tanımaq olar?
Mütəxəssislərin və hüquq-mühafizə orqanlarının xəbərdarlıqları fonunda vətəndaşlara xüsusilə bu məqamlara diqqət yetirmək tövsiyə olunur:
- Məhsul bazar qiymətindən xeyli ucuzdursa, səbəbini araşdırın.
- Satıcı məhsulu göstərmədən beh tələb edirsə, pul göndərməyin.
- “İndi ödəməsəniz, başqasına satacağam” kimi tələsdirici ifadələrə aldanmayın.
- Satıcının profilini və əvvəlki elanlarını yoxlayın.
- Tanımadığınız şəxslərə kartın CVV, PIN və SMS təsdiq kodunu verməyin.
- Məhsulu görmədən və satıcının etibarlılığına əmin olmadan əvvəlcədən ödəniş etməyin.
DİN də vətəndaşlara onlayn alış-veriş zamanı diqqətli olmağı, tanımadıqları şəxslərə əvvəlcədən ödəniş etməməyi və şübhəli elanlarla qarşılaşdıqda polisə məlumat verməyi tövsiyə edir.
Beləliklə, internetdə “çox sərfəli” görünən hər elan həqiqətən sərfəli olmaya bilər. Bəzən aşağı qiymət məhsulun deyil, dələduzluq sxeminin əsas hissəsidir.
