İlham Əliyevin Naxçıvan səfəri: geosiyasi mesajların ünvanı

Xəbər verdiyimiz kimi Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev ötən gün Naxçıvan Muxtar Respublikasına səfərə gəlib. Səfər çərçivəsində dövlətimizin başçısı bir sıra açılışlarda iştirak edib və mühüm açıqlamalar verib.

Ona görə də İlham Əliyevin Naxçıvana səfərinə yalnız regionun sosial-iqtisadi inkişafı prizmasından yanaşmaq kifayət deyil. Naxçıvanın coğrafi mövqeyi, Türkiyə ilə birbaşa sərhədi, İranla qonşuluğu və Azərbaycan–Naxçıvan bağlantısının regional nəqliyyat gündəmində xüsusi yer tutması bu səfərə daha geniş siyasi məna verir.

Naxçıvan son illərdə Azərbaycanın xarici siyasətində getdikcə daha çox strateji bağlantı məkanı funksiyası qazanır. Xüsusilə Zəngəzur istiqamətində kommunikasiyaların açılması məsələsi Naxçıvanı Azərbaycan, Türkiyə və Mərkəzi Asiya arasında formalaşan yeni nəqliyyat arxitekturasının mühüm elementinə çevirir. Cənubi Koreyanın Azərbaycandakı səfirinin may ayında Naxçıvana səfəri zamanı da muxtar respublikanın Orta Dəhliz üzrə kommunikasiyaların qurulmasında strateji rolu ayrıca vurğulanmışdı.

Naxçıvan artıq yalnız sərhəd bölgəsi deyil

Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında quru bağlantısının yaradılması məsələsi artıq təkcə nəqliyyat problemi deyil. Bu məsələ Azərbaycanın regional güc və təhlükəsizlik siyasətinin bir hissəsinə çevrilib.

2025-ci il 8 avqust Vaşinqton razılaşmalarından sonra Azərbaycanla Naxçıvan arasında kommunikasiyaların açılması məsələsinin beynəlxalq gündəmdə daha çox müzakirə olunması Naxçıvanın strateji əhəmiyyətini artırıb. Belə bir şəraitdə prezidentin Naxçıvanda olması Bakının bu məsələyə siyasi prioritet kimi yanaşdığını göstərən mühüm mesajdır.

İran amili də diqqətdən kənarda qalmamalıdır

Səfərin başqa bir mühüm aspekti təhlükəsizlikdir. 2026-cı ilin martında İran ərazisindən Naxçıvan istiqamətində dron hücumları baş vermiş, bundan sonra Naxçıvan Beynəlxalq Hava Limanının fəaliyyəti ilə bağlı problemlər yaranmışdı. Rəsmi məlumatlarda həmin hadisə xüsusi narahatlıq doğuran təhlükəsizlik insidenti kimi təqdim edilmişdi.

Bu fonda prezidentin Naxçıvana səfəri həm də Naxçıvanın təhlükəsizliyinin Azərbaycan dövlətinin birbaşa prioriteti olduğu mesajını verir.

Türkiyə ilə bağlantı daha da güclənir

Naxçıvan Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin coğrafi baxımdan ən mühüm nöqtəsidir. Gələcəkdə kommunikasiyaların genişlənməsi Naxçıvanı yalnız Türkiyə ilə Azərbaycan arasında körpü deyil, daha böyük Türk dünyası nəqliyyat sisteminin halqasına çevirə bilər.

Burada söhbət təkcə avtomobil və dəmir yollarından getmir. Enerji, logistika, ticarət, rəqəmsal bağlantılar və yaşıl enerji layihələri də Naxçıvanın gələcək rolunu müəyyənləşdirə bilər. Naxçıvanın Türkiyəyə yaşıl enerji ixracı potensialı barədə də rəsmi səviyyədə planlar açıqlanıb.

Səfərin daxili siyasi mesajı

Səfərin digər tərəfi Naxçıvanın idarəçilik sistemində həyata keçirilən dəyişikliklərdir. 2026-cı ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Konstitusiyasına dəyişikliklər təsdiqlənib və bu dəyişikliklərin tətbiqi ilə bağlı Prezident tərəfindən müvafiq sərəncam imzalanıb.

Bu proses Naxçıvanın idarəçilik modelinin Azərbaycanın ümumi dövlət idarəetmə sisteminə daha sıx inteqrasiyası istiqamətində mühüm mərhələ kimi qiymətləndirilə bilər.

Nəticə etibarilə, İlham Əliyevin Naxçıvan səfəri üç əsas istiqamətdə mesaj daşıyır: təhlükəsizlik, regional bağlantılar və dövlət idarəçiliyinin möhkəmləndirilməsi. Naxçıvanın qarşıdakı mərhələdə Azərbaycanın regional siyasətində çəkisinin daha da artacağı görünür.

Əgər Zəngəzur istiqamətində kommunikasiyalar reallaşarsa, Naxçıvanın coğrafi “izolyasiya” xüsusiyyəti tədricən onun əsas strateji üstünlüyünə çevrilə bilər. Yəni Naxçıvan Azərbaycan üçün sadəcə eksklav deyil, Şərqlə Qərbi və Azərbaycanı Türkiyə ilə birləşdirən geosiyasi qovşaq roluna yüksələ bilər.

News365.az