Sittüş-Şam Xədicə xanım kimdir?

Bəlkə də bu qarışıqlıq ondan qaynaqlanır ki, Sittüş-Şam dövlət işlərində o qədər nüfuzlu və güclü olub ki, insanlar onu sultanın xanımı zənn ediblər. Halbuki o, Səlahəddinin ən çox hörmət etdiyi, ən çətin anlarda – istər daxili çəkişmələr, istərsə də Səlib yürüşləri zamanı – məsləhətləşdiyi bacısı idi.

Səlahəddinin ən məşhur həyat yoldaşı isə İsməddin Xatun (Nurəddin Zənginin dul xanımı) olub. İsməddin Xatun da xeyriyyəçiliyi ilə tanındığından, bəzən xalq arasında bu iki böyük qadının şəxsiyyəti bir-birinə qarışdırılır.

Xədicə bint Nəcməddin Əyyubi tarixdə "Sittüş-Şam" (Suriyanın xanımı) və "Zümrüd" kimi fəxri adlar daşıyırdı. Lakin o, yalnız qardaşının nüfuzu ilə deyil, öz ağlı, diplomatik zəkası və xeyirxah işləri ilə dövlət işlərində söz sahibi olmuşdu. Onu "Mədrəsələr anası" da adlandırırdılar – Dəməşqdə tikdirdiyi təhsil ocaqları dövrün ən böyük elmi mərkəzlərindən sayılırdı.

Tarixçi İbn Xallikan yazır: "O, xatunların ən xeyirlisi və ən ağıllısı idi." Hər gün yüzlərlə kasıba yemək paylayar, ehtiyacı olan qadınlar üçün sığınacaqlar və xəstəxanalar tikdirər, Həcc zəvvarlarını Səlibçilərdən qorumaq üçün şəxsi vəsaiti ilə mühafizə dəstələri yaradardı. Dar günlərdə öz zinət əşyalarını və var-dövlətini orduya ianə edəcək qədər fədakar olub.

Onun həm birinci, həm də ikinci həyat yoldaşı (Nurəddin Məhəmməd bint Qaraquş və əmisi oğlu Nasirəddin Məhəmməd ibn Şirkuh) türk əsilli bəylər idi. O, dövrün siyasi və mədəni mühitində tamamilə türk-islam ənənələri ilə yaşayırdı.

1220-ci ildə Dəməşqdə vəfat edən Sittüş-Şam, öz tikdirdiyi Şamiyyə mədrəsəsində dəfn olundu. Cənazəsi elə izdihamla yola salınmışdı ki, Dəməşq tarixində buna bənzər az rast gəlinir.

Xalq onu sadəcə bir şahzadə kimi deyil, "yetimlərin anası" kimi yola saldı.