Kartof, soğan, ət… Payızda hansı ərzaqlar bahalaşa bilər?
Payız yaxınlaşdıqca ərzaq bazarında qiymət artımı ilə bağlı gözləntilər də artır. Xüsusilə kartof, soğan, meyvə-tərəvəz və ət məhsullarının qiymətində mövsümi amillərin təsiri daha çox hiss oluna bilər. Məhsuldarlıq, yığımın həcmi, saxlama və daşınma xərcləri ilə yanaşı, qarşıdakı aylarda tələbin artması da qiymətlərə təsir edən əsas amillər sırasındadır.
Açıq sahələrdə məhsul yığımının tədricən azalması ilə bazara daxil olan yerli məhsulun həcmi də dəyişir. Digər tərəfdən, əhalinin qışa hazırlıq məqsədilə kartof, soğan və digər ərzaq məhsullarını daha çox almağa başlaması tələbi artırır. Təklifin azalması fonunda tələbin yüksəlməsi isə qiymətlərə əlavə təzyiq yarada bilər.
2026-cı ildə kartof və tərəvəz istehsalına tətbiq edilən subsidiya mexanizmlərinin yerli istehsalı stimullaşdırması nəzərdə tutulsa da, istehsalçıların xərcləri, logistika və saxlama məsrəfləri, eləcə də xarici bazarlardakı qiymət dəyişiklikləri bazardakı vəziyyətə təsirsiz ötüşmür.
Ət və ət məhsullarında da oxşar mənzərənin yaranması mümkündür. Payız-qış dövründə heyvandarlıq təsərrüfatlarında yem xərclərinin artması, otlaq imkanlarının azalması və tələbin yüksəlməsi məhsulun maya dəyərinə təsir edən əsas faktorlar hesab olunur.
Bununla yanaşı, Azərbaycanın bir sıra ərzaq məhsulları üzrə idxaldan asılılığı xarici bazarlarda baş verən dəyişiklikləri daxili qiymətlər üçün də əhəmiyyətli amilə çevirir. Beynəlxalq bazarlardakı bahalaşma, logistika xərclərinin yüksəlməsi və regiondakı geosiyasi gərginliklər idxal olunan məhsulların maya dəyərinə təsir göstərə bilər.
Nəticədə qarşıdakı aylarda əsas məsələ yalnız qiymət artımının qarşısını almaq deyil, həm də daxili bazarda kifayət qədər məhsul təklifinin qorunmasıdır. Bunun üçün yerli istehsalın dəstəklənməsi, məhsulların saxlanma imkanlarının genişləndirilməsi, logistika xərclərinin optimallaşdırılması və idxal risklərinin düzgün idarə olunması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
İstehlak bazarında qiymət sabitliyinin qorunması isə həm əhalinin alıcılıq qabiliyyətinə, həm də ərzaq təhlükəsizliyinə birbaşa təsir edən əsas məsələlərdən biri olaraq qalır.
