İlham Əliyevin Özbəkistan səfəri yeni eranın başlanğıcıdır

Xəbər verdiyimiz kimi avqustun 23-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Özbəkistan Respublikasına səfər edib. 

“Daşkənd-Xumo” Beynəlxalq Hava Limanında dövlətimizin başçısının şərəfinə fəxri qarovul dəstəsi düzülüb.

Prezident İlham Əliyevi və birinci xanım Mehriban Əliyevanı Özbəkistan Respublikasının Prezidenti Şavkat Mirziyoyev və xanımı Ziroatxon Mirziyoyeva qarşılayıblar.

lham Əliyevin Özbəkistana dövlət səfəri sadəcə iki qardaş ölkə arasında növbəti yüksək səviyyəli görüş kimi qiymətləndirilməməlidir. Bu səfər Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin artıq ikitərəfli çərçivəni aşaraq Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Qafqaz arasında yeni siyasi-iqtisadi bağlantıların formalaşdığı mərhələyə keçdiyini göstərir.

Səfərin mühüm xüsusiyyəti onun məhz münasibətlərin müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəldiyi bir dövrdə baş tutmasıdır. İlham Əliyev avqustun 21-də Özbəkistanın Milli İnformasiya Agentliyinə müsahibəsində iki ölkə arasında son beş ildə ən yüksək səviyyədə 15 qarşılıqlı səfərin həyata keçirildiyini bildirib. Bu rəqəm münasibətlərin təsadüfi diplomatik yaxınlaşma deyil, ardıcıl dövlət siyasəti olduğunu göstərir.

Qardaşlıqdan strateji müttəfiqliyə

Azərbaycanla Özbəkistanı birləşdirən amillər yalnız ortaq dil, tarix və mədəniyyətlə məhdudlaşmır. Son illərdə bu mənəvi yaxınlıq konkret siyasi və iqtisadi layihələrlə tamamlanır.

2025-ci ildə Azərbaycan və Özbəkistan liderləri münasibətlərin strateji və müttəfiqlik xarakterini bir daha təsdiqləmişdilər. Dövlətlərarası Şuranın fəaliyyəti isə bu əlaqələrin institusional əsasını gücləndirir.

Bu baxımdan Daşkənd səfərinin əsas mesajlarından biri belədir: Bakı ilə Daşkənd arasında siyasi etimad artıq yüksək səviyyəyə çatıb və indi əsas məsələ həmin etimadı iqtisadi, nəqliyyat, enerji və investisiya layihələrinə çevirməkdir.

Azərbaycan–Mərkəzi Asiya xəritəsi dəyişir

Son illərdə Azərbaycan Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə münasibətlərini nəzərəçarpacaq dərəcədə intensivləşdirib. Bunun arxasında mühüm geosiyasi səbəb dayanır.

Azərbaycan Xəzər üzərindən Mərkəzi Asiyanı Avropa ilə birləşdirən əsas tranzit məkanlardan biridir. Özbəkistan isə Mərkəzi Asiyanın ən böyük və strateji əhəmiyyətli dövlətlərindən biri kimi bu bağlantıda xüsusi yer tutur.

Beləliklə, Bakı–Daşkənd əməkdaşlığı yalnız iki ölkənin münasibətləri deyil, Orta Dəhlizin gələcəyi baxımından da strateji əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan özünü Şərqlə Qərb arasında nəqliyyat qovşağı kimi möhkəmləndirir, Özbəkistan isə Mərkəzi Asiyanın dərinliklərindən bu marşruta çıxış əldə edir.

Bu baxımdan Bakı ilə Daşkəndin yaxınlaşması coğrafiyanın yaratdığı məhdudiyyətləri siyasi iradə və nəqliyyat infrastrukturu vasitəsilə aradan qaldırmaq nümunəsidir.

Üçüncü tərəf: Mərkəzi Asiyanın inteqrasiyası

Səfərin başqa mühüm tərəfi Azərbaycanın artıq Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə əməkdaşlıqda kənar tərəf deyil, proseslərin fəal iştirakçısı kimi qəbul edilməsidir.

2026-cı ilin iyulunda İlham Əliyevin Qırğızıstana səfəri zamanı Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyev və Tacikistan Prezidenti ilə birgə tədbirlərdə iştirakı da bu tendensiyanı göstərirdi.

Bu proses Xəzərin iki sahilində yerləşən ölkələrin iqtisadi və siyasi əlaqələrinin daha sıx bir sistemə çevrilməsi perspektivini yaradır.

İqtisadi gündəlik getdikcə ağırlaşır

Azərbaycan və Özbəkistan üçün növbəti mərhələnin əsas hədəfi siyasi münasibətlərin iqtisadi nəticələrini artırmaqdır.

Burada kənd təsərrüfatı, sənaye kooperasiyası, investisiya, logistika, rəqəmsal texnologiyalar, enerji və nəqliyyat kimi sahələr xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Bakıda Özbəkistan parkının yaradılması kimi layihələr də iki ölkə arasında əlaqələrin yalnız hökumətlərarası səviyyədə deyil, şəhərlər və cəmiyyətlər səviyyəsində də genişləndiyini göstərir.

Səfərin daha böyük geosiyasi mənası

İlham Əliyevin Özbəkistan səfərinə daha geniş prizmadan baxdıqda, Azərbaycanın xarici siyasətində Mərkəzi Asiyanın çəkisinin artdığı görünür.

Azərbaycan bir tərəfdən Türkiyə ilə strateji müttəfiqliyini dərinləşdirir, digər tərəfdən Mərkəzi Asiyanın türk dövlətləri ilə siyasi və iqtisadi bağlarını möhkəmləndirir. Bu xətt Azərbaycanın Xəzər üzərindən Mərkəzi Asiya–Cənubi Qafqaz–Türkiyə–Avropa bağlantısında rolunu gücləndirir.

Ona görə də Daşkənd səfərini yalnız “Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin inkişafı” kimi təqdim etmək kifayət deyil. Bu səfər Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə Avropa arasında formalaşan yeni geosiyasi və geoiqtisadi sistemdə mövqeyini möhkəmləndirmək siyasətinin növbəti mərhələsidir.

Ən mühüm nəticə isə budur: Azərbaycanla Özbəkistan arasında münasibətlər artıq sadəcə tarixi və mədəni qardaşlıq üzərində qurulmur. Bu qardaşlıq strateji müttəfiqliyə, müttəfiqlik isə konkret iqtisadi və nəqliyyat layihələrinə çevrilir.

Daşkənddə keçiriləcək Ali Dövlətlərarası Şuranın üçüncü iclası da məhz bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Səfər başa çatdıqdan sonra əsas qiymətləndirmə meyarı imzalanacaq sənədlərin sayı deyil, onların Azərbaycan–Özbəkistan əlaqələrini və daha geniş mənada Mərkəzi Asiya–Cənubi Qafqaz bağlantısını nə dərəcədə yeni mərhələyə çıxaracağı olacaq.

News365.az