Bu yaxınlarda Səudiyyə Ərəbistanında 221 tondan çox qızıl ehtiyatı
aşkar edilib. Bu, çox böyük xəzinədir, amma rekord göstərici deyil. 2025-ci
ilin məlumatlarına görə, dünya miqyasında Yer qabığında təxminən 64.000 ton
qızıl qalıb. XXI əsrin birinci rübünün sonuna qədər 215.000 tondan çox qiymətli
metal çıxarılıb. Bütün çıxarılan qızılın üçdə ikisi ötən əsrin ikinci yarısında
baş verib. Bu artım texnoloji irəliləyişlər sayəsində mümkün olub. Bütün
çıxarılan qızılın 45%-i zərgərlik məmulatlarına, 20%-dən çoxu isə külçə və sikkələrə
əridilib. Dünyanın mərkəzi bankları bu günə qədər çıxarılan bütün qızılın 17%-nə
sahibdir.
Ən böyük qızıl ehtiyatları kimdədir?
Rusiya və Avstraliya dünya ölkələri arasında ən böyük işlənməmiş
qızıl ehtiyatlarına malikdir. Rusiya və Avstraliyakı sərvət hələ də yeraltı
qızılın üçdə birindən çoxunu təşkil edir. Bu ölkələrin qızıl sərvətləri 12 min
tondan artıqdır. Rusiya və Avstraliyadan başqa, aşağıdakı ölkələr ən böyük işlənməmiş
qızıl ehtiyatlarına malikdir:
Cənubi Afrika - 5.000 ton
İndoneziya - 3.800 ton
Kanada - 3.200 ton
Çin - 3.100 ton
ABŞ - 3.000 ton
Peru - 2.500 ton
Braziliya - 2.400 ton
Qazaxıstan - 2.300 ton
Özbəkistan - 1.800 ton.
Hansı ölkələrin daha çox qızılı var?
Qızıl dünyanın bütün mərkəzi bankları üçün ən vacib ehtiyat və
aktivdir. Banklara niyə qızıl lazımdır? Dollar kimi digər ehtiyatlar və aktivlər
ödənişlər üçün yararsız hala düşdüyü təqdirdə qızıl lazımdır, lakin bu, yalnız
təcili hallarda lazımdır. Ümumiyyətlə, qızıl onu saxlayan ölkəyə etibarlılıq və
likvidlik, yəni hesabları ödəmək imkanı və s. təmin edir.
Dünyada ən çox qızıla sahib olan ölkə ABŞ-dır. Mütləq rekorda
sahibdir, 8000 tondan çox qiymətli metal toplayıb. ABŞ-dan sonra bunlar gəlir:
Almaniya - 3,3 min ton
İtaliya - 2,45 min ton
Fransa - 2,43 min ton
Rusiya - 2,33 min ton
Çin - 2,27 min ton
İsveçrə - 1,03 min ton
Hindistan - 876 ton
Yaponiya - 846 ton
Hollandiya - 612 ton
Türkiyə - 595 ton
Polşa - 448 ton
Portuqaliya - 383 ton
Özbəkistan - 382 ton.
Hazırda dünyada qızıl ehtiyatlarının yarısından çoxu ABŞ və
Avropanın payına düşür.
Dünyada ən çox qızılı kim istehsal edir?
Qızılın qiyməti nə qədər yüksək olarsa, onu çıxarmaq bir o qədər sərfəlidir.
Son 15 ildə Çin dünyanın ən böyük qızıl istehsalçısı olaraq qalıb. 2010-cu ildə
Çin ildə təxminən 350 ton qızıl hasil edib, 2025-ci ildə isə istehsal həcmi təxminən
400 tona çatıb ki, bu da 15 illik artımın cəmi 14%-dən bir qədər çox olduğunu
göstərir.
Rusiya 2025-ci ildə ən azı 330 ton qızıl istehsal edərək Çindən
sonra ikinci yerdədir. 15 il ərzində ölkənin istehsal artımı 60%-dən çox olub.
Avstraliya 2025-ci ildə 320 ton qızıl istehsal edərək üçüncü yerdədir
və 15 il ərzində istehsalını 24%-dən çox artırıb.
ABŞ ötən il təxminən 210 ton qızıl hasil edib ki, bu da qlobal
istehsalın təxminən 6%-ni təşkil edir və dünyada dördüncü yerdədir. Onun
istehsalı 2010-cu ildən bəri 9% azalıb.
Kanadanın qızıl istehsalı 2025-ci ildə 190 ton təşkil edib. Kanada
son 15 ildə istehsal artımı üzrə rekord qıraraq, istehsalı rekord həddə - 86%
artırıb.
News365.az