Efir qadağası problemi həll edəcəkmi?- TƏHLİL

Son günlər bəzi müğənnilərə efir qadağası qoyulması ilə bağlı xəbərlər cəmiyyətdə geniş müzakirələrə səbəb olub. Televiziya və radio məkanında müəyyən ifaçıların çıxışına məhdudiyyət tətbiq edilməsi məsələsi təkcə mədəniyyət sahəsinin deyil, ümumilikdə ictimai zövqün, söz azadlığının və medianın məsuliyyətinin müzakirəsinə çevrilib.

Bəs efir qadağası həqiqətən problemi həll edirmi?

Gəlin əvvəlcə qadağanın məqsədinə baxaq. Adətən belə addımlar atılarkən əsas kimi aşağıdakı arqumentlər irəli sürülür:

-         İctimai əxlaqın qorunması

-         Bədii keyfiyyətin yüksəldilməsi

-         Gənclərin zövqünün formalaşdırılması

-         Televiziya məkanında bayağılığın qarşısının alınması

Nəzərə alaq ki, televiziya ictimai platformadır və cəmiyyətə təsir gücü böyükdür. Xüsusilə gənclər üçün efirdə təqdim olunan obrazlar, mahnılar və davranış modelləri müəyyən rol oynayır. Bu baxımdan keyfiyyət meyarlarının tətbiqi başa düşüləndir.

Lakin sual budur: inzibati qadağa estetik və mənəvi problemi aradan qaldıra bilərmi?

Əgər müəyyən ifaçı efirdən uzaqlaşdırılırsa, bu, adətən artıq mövcud olan bir problemin nəticəsidir. Problemin kökü isə daha dərindir:

-         Musiqi bazarının kommersiyalaşması

-         Reytinq yarışının keyfiyyəti üstələməsi

-         Prodüser mədəniyyətinin zəifliyi

-         Tamaşaçı tələbatının özü

Əgər tamaşaçı keyfiyyətli məhsul tələb etmirsə, bazar da ona uyğun formalaşır. Bu zaman təkcə ifaçını cəzalandırmaqla ümumi musiqi mühitini dəyişmək çətin olur.

Eyni zamanda qadağa alternativ platformaları gücləndirir. Müasir dövrdə efir artıq yeganə tribuna deyil. Sosial şəbəkələr, “YouTube” və digər rəqəmsal platformalar ifaçılara geniş auditoriya imkanı yaradır. Televiziyada qadağa qoyulan sənətçi internet vasitəsilə daha böyük auditoriyaya çıxış əldə edə bilər.

Bu halda efir qadağası faktiki olaraq təsir imkanını azalda bilər. Əksinə, bəzən qadağa marağı daha da artırır və müzakirə obyektinə çevirir. Çünki antireklamın özü də bir reklamdır.

Bəs, problemin həlli haradadır?

Problemin uzunmüddətli həlli qadağada deyil, sistemli yanaşmadadır. Əgər aparıcılar musiqi təhsilini gücləndirməsə, peşəkar münsif və seçim mexanizmlərinin tətbiq edilməsə, keyfiyyətli layihələrin maliyyələşdirilməsi güclənməsə, maarifləndirmə və estetik tərbiyə əsas prinsip sayılması heç bir nəticə əldə edilməyəcək.

Unutmayaq ki,  cəmiyyətin zövqü yüksələrsə, bayağılıq bazar tapmayacaq. Sənət mühitində sağlam rəqabət yaranarsa, zəif məhsul özü sıradan çıxacaq.

Ona görə də efir qadağası qısamüddətli inzibati tədbir kimi müəyyən nizam-intizam yarada bilər. Lakin o, problemin kökünü aradan qaldırmır. Mədəniyyət sahəsində davamlı inkişaf üçün cəza yox, sistemli islahat, zövq tərbiyəsi və peşəkarlıq əsas rol oynamalıdır.

Çünki sənət qadağa ilə deyil, keyfiyyətlə qalib gəlir.

News365.az