Bu gün kimlər utanmalıdır?

Kasıb olduğunuz üçün utanmayın. Dünya sizə deyə bilər ki, gözəl paltar, bahalı avtomobil, marka saat insanı ucaldır. Amma əsl dəyər heç vaxt xarici görünüşdə deyil. İnsanlıq, vicdan və mərdlik bunlar heç bir parça ilə örtülə bilməz. Mən o qədər brend paltarlar gördüm ki, içində insan yox idi. Onların sahib olduğu “zənginlik” yalnız maddi idi, ruhları isə boş və səthi qalmışdı. Sokrat bizə öyrətmişdi ki, bilik və əxlaq, paltar və statusdan üstündür. Bir insan zəngin ola bilər, amma əgər özü ilə barışmayıbsa, əsl kasıbdır. Diogen isə sadəliyi və vicdanı ilə məşhurdur. O, parlaq paltar və zənginlikdən imtina edərək göstərdi ki, insanın xarici görünüşü onun dəyərini müəyyənləşdirə bilməz. Psixoloji baxımdan, brend paltarla insan olmağa çalışmaq “maskalanma”dır. İnsan öz boşluğunu gizlətmək üçün görünüşə sarılır. Lakin Carl Jung deyirdi ki, əsl tamlıq yalnız insanın öz daxili aləmini qəbul etməsi ilə mümkündür. Brend paltar daxili boşluğu doldura bilməz, yalnız öz vicdanın və davranışın bunu edə bilər. Quran, İncil və digər müqəddəs kitablar hər zaman insanın daxili təmizliyini, mərhəmətini, vicdanını ön plana çəkir. Bir ayədə deyilir: “Allah göylərə və yerə baxır; insanın malına yox, qəlbinə baxır.” (Quran 59:18) Burada vurğulanan məqam aydındır ki, əsl sərvət qəlbdədir. Pul, brend və dəbdəbə sadəcə fani dünyaya aiddir. Səfəvilər və Osmanlı sultanları saraylarını zənginliklə doldurmuşdular, amma ən böyük hörmət sahib olanlar yalnız əxlaqı, mərhəməti və ədaləti ilə tanınmışdı. Avropa filosofları, xüsusilə Montesquieu və Rousseau, cəmiyyətdəki görünüşə aldanmanın insanları necə məhv edə biləcəyini göstərmişdir. Brend və pul, əgər vicdan və bilik ilə dəstəklənmirsə, insanı yalnız kölgəyə çevrir. Sosial baxımdan, brend paltar bir illüziyadır. İnsanlar qiyməti parçada axtarır, amma ruhun dəyərini görmürlər. Psixologiyada buna “superfisyallıq tələsi” deyilir. İnsanlar sadəcə görünüşə inanaraq dərinliyi itirir. Cəmiyyət bu tələyə aldırdıqca, kasıblığın özü qorxulu bir şey kimi göstərilir. Amma əslində, kasıblıq vicdanın, əxlaqın, insanlığın qorunmasıdır.