Şanxay Təşkilatı Avropanı geridə qoyur: Təşkilatın daxilindəki əsas ZİDDİYYƏT nədir?
Qlobal siyasətdə güc balansı sürətlə dəyişir və Şərq qütbü beynəlxalq masada öz ağırlığını hər keçən gün daha çox hissi etdirir. Əhali sayına, malik olduğu iqtisadi potensiala və ÜDM payına görə NATO və Avro-Atlantik məkanı geridə qoyan Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı (ŞƏT) növbəti sammiti ilə qlobal diqqəti üzərinə çəkməyi bacarıb. Lakin bu nəhəng coğrafi güc həqiqətən də dünya siyasətində vahid cəbhə kimi çıxış edə bilir, yoksa sadəcə fərqli maraqların toqquşduğu bir müzakirə platformasıdır?
Məsələ ilə bağlı politoloq Natiq Miri News365.az-a bildirib ki, ŞƏT-i NATO və ya Avropa İttifaqı kimi tektonik hərbi-siyasi blok adlandırmaq düzgün olmazdı.
Siyasi şərhçi mövcud mənzərəni və sammitin mahiyyətini bir neçə əsas məqamla izah edir:
Çoxbaşlı platforma və fərqli maraqlar: Təşkilata üzv ölkələrin hər biri özünü qlobal güc mərkəzi kimi görür. Vahid hərbi və ya iqtisadi doktrina olmadığı üçün ŞƏT daha çox nəhəng dövlətlərin bir araya gələrək regional və qlobal böhranları müzakirə etdiyi platforma rolunu oynayır.
Qlobal böhranlar və bəşəri məsuliyyət: Son dövlərdə yaşanan münaqişələr yanacaq qıtlığına, inflyasiyaya və qida böhranına yol açıb. Təşkilatın yalnız dar geosiyasi maraqları deyil, bütöv dünyanın rifahını düşünərək addım atması vacibdir. Ayrı-ayrı iddialar bəşəri maraqlara güzəştə getməsə, sammitdən tutarlı nəticə gözləmək çətindir.
Diplomatik imkanlar və kritik görüşlər: Zirvə görüşü regional gərginlikləri yumşaltmaq üçün böyük fürsətdir. Bu çərçivədə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin, həmçinin Çin və Rusiya liderlərinin digər dövlət başçıları ilə keçirəcəyi ikitərəfli təmaslar xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.
Sonda ekspert vurğulayır ki, dinc gələcək üçün məsuliyyət hiss edən liderlər bu platformadan yalnız öz güclərini nümayiş etdirmək üçün deyil, müharibələri dayandıracaq və qlobal sabitliyi bərpa edəcək ortaq iradə ortaya qoymaq üçün istifadə etməlidirlər.
