Azərbaycan– Avropa İttifaqı Şurası əlaqələri yeni mərhələdə

Azərbaycanın beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlığı ölkənin siyasi, hüquqi və institusional inkişafında mühüm rol oynayır. Bu baxımdan Azərbaycan ilə Avropa Şurası arasında münasibətlər xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Avropa Şurası Avropa qitəsində insan hüquqlarının qorunması, demokratik idarəetmənin inkişafı və qanunun aliliyinin təmin olunması istiqamətində fəaliyyət göstərən ən nüfuzlu beynəlxalq təşkilatlardan biridir. Avropa Şurası 1949-cu ildə Avropada demokratiyanın və insan hüquqlarının qorunmasını gücləndirmək məqsədilə yaradılmışdır. Təşkilatın əsas missiyası insan hüquqlarının müdafiəsi, plüralist demokratiyanın təşviqi və hüquqi dövlət prinsiplərinin möhkəmləndirilməsidir. Bu məqsədlər Avropa ölkələri arasında əməkdaşlığı genişləndirməklə yanaşı, qitədə sabitliyin və təhlükəsizliyin təmin edilməsinə də xidmət edir. Avropa Şurasının fəaliyyəti müxtəlif istiqamətləri əhatə edir. Bunlara insan hüquqlarının müdafiəsi, demokratik institutların inkişafı, qanunun aliliyinin təmin edilməsi və hüquqi islahatların təşviqi daxildir. Eyni zamanda təşkilat Avropanın mədəni müxtəlifliyinin qorunmasına, tolerantlığın təşviqinə və xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanın gücləndirilməsinə xüsusi diqqət yetirir.

Azərbaycan Avropa strukturları ilə əməkdaşlığa müstəqillik əldə etdikdən sonra xüsusi önəm verməyə başlamışdır. Bu istiqamətdə mühüm addımlardan biri Azərbaycanın 2001-ci ildə Avropa Şurasının tamhüquqlu üzv qəbul olunması olmuşdur. Bu üzvlük Azərbaycanın Avropa hüquqi və siyasi məkanına inteqrasiyasını sürətləndirmiş, ölkədə demokratik institutların inkişafına və qanunvericilik sisteminin təkmilləşdirilməsinə mühüm töhfə vermişdir. Üzvlükdən sonra Azərbaycan Avropa Şurasının bir sıra mühüm konvensiyalarına qoşulmuş və milli qanunvericiliyin Avropa standartlarına uyğunlaşdırılması istiqamətində geniş islahatlar həyata keçirmişdir. Bu proses hüquq sisteminin modernləşdirilməsi, məhkəmə-hüquq islahatlarının aparılması və insan hüquqlarının müdafiəsi mexanizmlərinin gücləndirilməsi baxımından əhəmiyyətli olmuşdur.

2026-cı il martın 11-də Azərbaycanın paytaxtı Bakı mühüm diplomatik görüşlərə ev sahibliyi etdi. Həmin gün İlham Əliyev Avropa İttifaqı Şurasının Prezidenti Antonio Costa ilə görüş keçirərək Azərbaycan–Avropa İttifaqı münasibətlərinin hazırkı vəziyyəti və gələcək perspektivləri barədə mühüm bəyanat verdi. Bu səfər iki tərəf arasında siyasi dialoqun və strateji tərəfdaşlığın daha da möhkəmləndirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Prezident İlham Əliyev çıxışında vurğuladı ki, Azərbaycan ilə European Union arasında münasibətlər hazırda fəal inkişaf mərhələsindədir. Dövlət başçısı Antonio Koştanın səfərinə böyük önəm verildiyini qeyd edərək bildirdi ki, bu görüş ikitərəfli əlaqələrin daha da genişlənməsinə mühüm töhfə verəcək. Onun sözlərinə görə, tərəflər arasında müxtəlif səviyyələrdə aktiv dialoq mövcuddur və bu dialoq siyasi, iqtisadi və enerji sahələrində əməkdaşlığın daha da dərinləşməsinə xidmət edir.

Prezident İlham Əliyev qeyd etdi ki, son dövrlərdə Avropa Komissiyasının nümayəndələri Azərbaycana dəfələrlə səfər ediblər. Bu isə göstərir ki, tərəflər arasında qarşılıqlı maraqlara əsaslanan davamlı siyasi dialoq formalaşıb. Bu dialoq təkcə hökumətlərarası münasibətlərlə məhdudlaşmır, həm də iqtisadi qurumlar, investisiya institutları və enerji şirkətləri arasında əməkdaşlığı da əhatə edir. Bu baxımdan, Antonio Koştanın Bakıya səfəri iki tərəf arasında münasibətlərin yeni mərhələyə keçməsinin göstəricisi kimi qiymətləndirilir. Ekspertlərin fikrincə, Avropa İttifaqının Cənubi Qafqaz regionunda fəallığının artması Azərbaycanın geosiyasi və iqtisadi əhəmiyyətini daha da artırır.

 Prezident İlham Əliyevin çıxışında xüsusi diqqət çəkən məqamlardan biri də iqtisadi göstəricilər oldu. Dövlət başçısı bildirdi ki, 2026-cı ilin yanvar ayında Azərbaycanın ümumi ticarət dövriyyəsinin 50 faizi Avropa İttifaqı ilə bağlı olub. Bu fakt göstərir ki, Avropa İttifaqı Azərbaycan üçün əsas ticarət tərəfdaşı statusunu qoruyub saxlayır. Doğrudur, əvvəlki illə müqayisədə ticarət dövriyyəsində müəyyən azalma müşahidə olunub. Lakin buna baxmayaraq, Avropa bazarı Azərbaycan üçün ən böyük ixrac istiqaməti olaraq qalır. Xüsusilə enerji məhsulları, neft və qaz ixracı bu əməkdaşlığın əsas hissəsini təşkil edir.

 Prezident İlham Əliyev qeyd edib ki, yaxın gələcəkdə yeni iqtisadi layihələrin həyata keçirilməsi və qarşılıqlı investisiyaların artırılması nəticəsində ticarət dövriyyəsi daha da artacaq. Maraqlı məqamlardan biri də odur ki, Azərbaycan artıq təkcə investisiya qəbul edən ölkə deyil, eyni zamanda Avropada fəal şəkildə sərmayə yatıran tərəf kimi çıxış edir.

Azərbaycan–Avropa İttifaqı münasibətlərinin ən mühüm istiqamətlərindən biri enerji sahəsində əməkdaşlıqdır. Prezident İlham Əliyev vurğuladı ki, enerji əməkdaşlığı tərəfdaşlığın əsas sütunlarından biri olub və gələcəkdə də belə qalacaq. Bu əməkdaşlıq xüsusilə 2022-ci ildə Azərbaycan ilə European Commission arasında imzalanmış “Enerji sahəsində Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Anlaşma Memorandumu”ndan sonra daha da güclənib. Həmin sənəd Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində Azərbaycanın rolunu daha da artırıb. Azərbaycanın Avropaya qaz ixracı əsasən Southern Gas Corridor vasitəsilə həyata keçirilir. Bu layihə Xəzər regionunun enerji resurslarının Avropa bazarına çatdırılmasını təmin edən strateji enerji dəhlizi kimi böyük əhəmiyyət daşıyır.

Son illərdə Avropa ölkələri enerji mənbələrinin şaxələndirilməsinə xüsusi diqqət yetirdiyi üçün Azərbaycan etibarlı enerji tərəfdaşı kimi daha da ön plana çıxıb. Prezident İlham Əliyev çıxışında vurğuladı ki, tərəflər arasında yeni iqtisadi layihələrin həyata keçirilməsi üçün geniş potensial mövcuddur. Azərbaycanın strateji coğrafi mövqeyi, zəngin enerji resursları və inkişaf edən nəqliyyat infrastrukturu Avropa şirkətləri üçün cəlbedici imkanlar yaradır. Eyni zamanda Azərbaycan da Avropa bazarına investisiya yatırmaqla iqtisadi əlaqələrin balanslı inkişafına töhfə verir. Bu qarşılıqlı investisiya axını tərəfdaşlığın daha davamlı və uzunmüddətli olmasını təmin edir.

Avropa İttifaqı Şurasının Prezidenti Antonio Koştanın Azərbaycana səfəri iki tərəf arasında strateji tərəfdaşlığın möhkəmlənməsinin növbəti mərhələsi kimi qiymətləndirilə bilər. Prezident İlham Əliyevin bəyanatı göstərir ki, Azərbaycan–Avropa İttifaqı münasibətləri siyasi dialoq, iqtisadi əməkdaşlıq və enerji təhlükəsizliyi kimi sahələrdə dinamik şəkildə inkişaf edir. Mövcud göstəricilər və gələcək planlar onu deməyə əsas verir ki, Azərbaycan ilə Avropa İttifaqı arasında əməkdaşlıq yaxın illərdə daha da genişlənəcək və bu tərəfdaşlıq həm regional sabitlik, həm də iqtisadi inkişaf baxımından mühüm rol oynayacaq.

Nəbi Ağayev

K.Y.Fərəcova adına Elmi-Tədqiqat Pediatriya İnstitutunun

PHŞ-nin Uşaq Bərpa Mərkəzinin Təsərrüfat bölmə müdiri