ABŞ–Çin münasibətləri yeni mərhələdə: “İdarə olunan rəqabət”

Onun sözlərinə görə, Çin Tayvanı suverenlik və ərazi bütövlüyü məsələsi kimi qəbul edir, ABŞ isə regionda güc balansını qorumağa və müttəfiqlərinin təhlükəsizliyinə təminat verməyə çalışır.

Politoloq qeyd edib ki, Vaşinqton Tayvana birbaşa müdafiə öhdəliyi götürməsə də, Pekinin bölgədə hərbi üstünlük qazanmasına da razı deyil. Bu səbəbdən tərəflər arasında Tayvan üzrə yekun razılaşma ehtimalı aşağıdır.

O bildirib ki, daha real nəticə hərbi və diplomatik rabitə kanallarının açıq saxlanılması və mümkün böhranların idarə olunması mexanizmlərinin gücləndirilməsi ola bilər.

Zuriyyə Qarayeva əlavə edib ki, İran məsələsi də ABŞ–Çin münasibətlərində mühüm gərginlik yaradan amillərdəndir. Onun sözlərinə görə, ABŞ Yaxın Şərqdə Tehrana qarşı sərt mövqe tutsa da, Çindən İran üzərində təsir göstərməsini gözləyir.

Politoloq vurğulayıb ki, Çin İranla enerji və ticarət sahəsində sıx əlaqələrə malik olduğundan Vaşinqtonun mövqeyinə tam qoşulması gözlənilmir. Bununla belə, Hörmüz boğazında gərginliyin artması və qlobal enerji bazarlarının pozulması Pekinin də maraqlarına ziddir.

Onun fikrincə, bu səbəbdən Çin özünü regional sabitliyə töhfə verən məsuliyyətli güc kimi təqdim etməyə çalışa bilər, ABŞ isə bunu diplomatik uğur kimi qiymətləndirə bilər.

Politoloq qeyd edib ki, ABŞ–Çin münasibətləri artıq klassik əməkdaşlıq modelinə qayıtmır və “idarə olunan rəqabət” mərhələsinə keçib. Tərəflər bir-birini strateji rəqib kimi görsə də, tam qarşıdurmanın da hər iki tərəfə ciddi iqtisadi və siyasi zərər verəcəyini anlayırlar.

Onun sözlərinə görə, görüşün nəticəsi kimi ticarət sahəsində müəyyən yumşalmalar, bəzi iqtisadi anlaşmalar və Tayvan kimi həssas mövzularda gərginliyin müvəqqəti azaldılması mümkündür.

Zuriyyə Qarayeva sonda vurğulayıb ki, Pekin görüşü tam razılaşma deyil, ABŞ–Çin münasibətlərində növbəti mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilməlidir.