Azərbaycanın enerji təhlükəsizliyinə verdiyi töhfə

Prezident İlham Əliyev: “Xəzər Neft və Qaz Sərgisi müasir Azərbaycanın enerji inkişafının bünövrəsini qoydu”

 Qlobal enerji bazarlarının sürətlə dəyişdiyi, enerji təhlükəsizliyinin dövlətlərin milli təhlükəsizlik strategiyalarının ayrılmaz hissəsinə çevrildiyi bir dövrdə Azərbaycan etibarlı tərəfdaş və mühüm enerji təchizatçısı kimi beynəlxalq mövqeyini daha da gücləndirir. Xəzər hövzəsinin zəngin enerji resurslarının dünya bazarlarına çıxarılmasında mühüm rol oynayan ölkəmiz son üç onillik ərzində həyata keçirdiyi uzaqgörən enerji siyasəti sayəsində regional enerji mərkəzindən qlobal enerji gündəliyinin vacib iştirakçısına çevrilib.

 Məhz bu strateji inkişafın və uğurlu enerji diplomatiyasının növbəti təzahürü olan Bakı Enerji Həftəsi hər il dünyanın aparıcı enerji şirkətlərini, siyasətçilərini, investorlarını və ekspertlərini Bakıda bir araya gətirir. 2026-cı il iyunun 1-də tədbirin rəsmi açılış mərasimində çıxış edən Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev ölkənin enerji sektorunda əldə etdiyi nailiyyətləri, "Şahdəniz" layihəsinin tarixi əhəmiyyətini, Azərbaycanın beynəlxalq enerji təhlükəsizliyinə verdiyi töhfələri və gələcəyə hesablanmış enerji strategiyasını diqqətə çatdırdı. Dövlət başçısının səsləndirdiyi fikirlər Azərbaycanın enerji sahəsində keçdiyi inkişaf yolunun və qarşıda duran yeni hədəflərin dolğun mənzərəsini ortaya qoydu. Prezidentin çıxışı həm Azərbaycanın enerji tarixinin mühüm mərhələlərinə nəzər saldı, həm də gələcək inkişaf perspektivlərini əhatə etdi.

 Prezident İlham Əliyev qeyd etdi ki, Xəzər Neft və Qaz Sərgisi müasir Azərbaycanın enerji inkişafının əsasını qoyan mühüm platformalardan biri olub. İlk illərdə daha məhdud formatda keçirilən bu tədbir zaman keçdikcə genişlənərək beynəlxalq enerji sənayesinin nüfuzlu görüş məkanına çevrilib. Bu gün həmin sərgi və konfranslar kompleksi “Bakı Enerji Həftəsi” adı altında dünyanın müxtəlif ölkələrindən dövlət rəsmilərini, enerji şirkətlərinin rəhbərlərini, investorları və ekspertləri bir araya gətirir.

 Bakı Enerji Həftəsi artıq təkcə sərgi deyil, həm də yeni tərəfdaşlıqların qurulduğu, enerji bazarlarının gələcəyinin müzakirə edildiyi və strateji qərarların formalaşdırıldığı beynəlxalq platformadır. Bu tədbir Azərbaycanın enerji diplomatiyasının mühüm alətlərindən birinə çevrilib. Prezident çıxışında xüsusi olaraq vurğuladı ki, dünyanın ən iri qaz yataqlarından biri olan Şahdəniz qaz-kondensat yatağı ilə bağlı müqavilənin imzalanmasından düz 30 il ötür. 1996-cı ilin iyun ayında imzalanan bu müqavilə Azərbaycanın qaz sənayesində yeni mərhələnin başlanğıcı oldu.

 “Şahdəniz” yatağının işlənilməsi ölkənin təbii qaz ehtiyatlarının beynəlxalq bazarlara çıxarılmasına imkan yaratdı. Sonrakı illərdə həyata keçirilən iri infrastruktur layihələri nəticəsində Azərbaycan etibarlı qaz ixracatçısına çevrildi. Bu layihə yalnız iqtisadi gəlirlər baxımından deyil, həm də ölkənin geosiyasi mövqeyinin güclənməsində mühüm rol oynadı.

 Bu gün Azərbaycan qazı Avropanın enerji təhlükəsizliyinin vacib elementlərindən biri hesab olunur. Bir çox dövlətlər enerji mənbələrinin şaxələndirilməsi siyasəti çərçivəsində Azərbaycanla əməkdaşlığı genişləndirirlər. Prezident İlham Əliyev çıxışında vurğuladı ki, Azərbaycan artıq yalnız enerji istehsalçısı deyil, həm də enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində etibarlı tərəfdaş kimi tanınır. Son illərdə ölkənin qaz ixrac etdiyi dövlətlərin sayı artıb və yeni bazarlar formalaşıb. Azərbaycanın təşəbbüsü ilə reallaşdırılan Cənub Qaz Dəhlizi layihəsi Xəzər hövzəsinin enerji resurslarını Avropa bazarlarına çatdıran strateji enerji dəhlizinə çevrilib. Bu layihə regionlararası əməkdaşlığın uğurlu nümunəsi kimi qiymətləndirilir və enerji təhlükəsizliyi sahəsində mühüm rol oynayır.

 Qlobal enerji bazarlarında baş verən dəyişikliklər fonunda Azərbaycanın sabit və etibarlı təchizatçı kimi mövqeyi daha da möhkəmlənib. Müxtəlif ölkələr Azərbaycanla uzunmüddətli enerji əməkdaşlığına maraq göstərirlər. Prezident İlham Əliyev çıxışında Bakı Enerji Həftəsinin əhəmiyyətinin beynəlxalq səviyyədə də yüksək qiymətləndirildiyini qeyd etdi. Bu kontekstdə o, ABŞ Prezidenti Donald Trump tərəfindən göndərilən nəzakətli məktuba diqqət çəkdi: “Mən nəzakətli məktubuna görə Prezident Trampa çox minnətdaram və həmçinin tədbirə məktub göndərmiş Türkiyə Prezidenti Ərdoğana və Birləşmiş Krallığın Baş naziri Starmerə təşəkkürümü bildirirəm.

 Enerji məsələsini yenidən normal məcraya qaytardığına görə Prezident Trampa daha bir təşəkkür düşür. Hamımız bilirik ki, uzun illər neft və qaz hasilatı ilə məşğul olan ölkələr və şirkətlərə damğa vurulurdu, bəzən qarayaxma obyektinə çevrilirdilər, planetin dağıdılmasında ittiham olunurdular. Hər hansı əsas olmadan, ictimai rəylə küncə sıxışdırılırdılar”. Məktub Azərbaycanın qlobal enerji bazarındakı roluna, enerji təhlükəsizliyinə verdiyi töhfələrə və beynəlxalq əməkdaşlıq siyasətinə verilən önəmin göstəricisi kimi dəyərləndirilə bilər. Bu cür mesajlar Azərbaycanın enerji diplomatiyasının beynəlxalq səviyyədə qəbul olunduğunu və ölkənin strateji tərəfdaş kimi nüfuzunu təsdiqləyir.

 Azərbaycan ənənəvi enerji sektorunda qazandığı uğurlarla yanaşı, bərpa olunan enerji sahəsinə də ciddi investisiyalar yönəldir. Xəzər dənizinin külək potensialı, günəş enerjisi layihələri və yaşıl enerji ixracı istiqamətində görülən işlər ölkənin enerji strategiyasının yeni mərhələsini formalaşdırır. Bakı Enerji Həftəsi çərçivəsində yaşıl enerji, enerji keçidi, karbon emissiyalarının azaldılması və innovativ texnologiyalar da geniş müzakirə olunur. Bu isə Azərbaycanın gələcəkdə həm ənənəvi, həm də alternativ enerji sahələrində regional lider mövqeyini qorumaq niyyətini nümayiş etdirir.

 2026-cı il Bakı Enerji Həftəsinin açılış mərasimində Prezident İlham Əliyevin çıxışı Azərbaycanın son onilliklər ərzində enerji sektorunda keçdiyi uğurlu inkişaf yolunu bir daha nümayiş etdirdi. Xəzər Neft və Qaz Sərgisindən başlayan yol bu gün qlobal enerji gündəmini formalaşdıran Bakı Enerji Həftəsinə çevrilib.

 “Şahdəniz” layihəsinin 30 illiyi, Azərbaycanın artan qaz ixracı, beynəlxalq tərəfdaşlarla möhkəmlənən əməkdaşlıq və enerji təhlükəsizliyinə verilən töhfələr ölkənin strateji əhəmiyyətini daha da artırır. Bununla yanaşı, yaşıl enerji istiqamətində atılan addımlar Azərbaycanın gələcəyin enerji xəritəsində də mühüm yer tutacağını göstərir. Bakı Enerji Həftəsi artıq təkcə bir tədbir deyil, Azərbaycanın iqtisadi gücünün, enerji diplomatiyasının və beynəlxalq nüfuzunun simvoluna çevrilmiş qlobal platformadır.

Aybəniz Rüstəmova

Avrasiya universitetinin Humanitar fənlər və regionşünaslıq

kafedrasının müdiri, tarix üzrə fəlsəfə doktoru, dosent