Bu bir başqa sevgidir...

Həyatda qəribə bir qanun var: insan uzaqdakı xəzinələri axtarmağa ömrünü sərf edir, amma ən qiymətli nemətlər çox vaxt onun gözünün qarşısında olur. Biz böyüdükcə böyük uğurların, yüksək vəzifələrin, var-dövlətin və şöhrətin arxasınca qaçırıq. Ancaq zaman keçdikcə həyat bizə tamamilə başqa bir həqiqəti öyrədir: insanın həqiqi zənginliyi malik olduğu əşyalarla deyil, itirdikdə yerini heç nə ilə doldura bilməyəcəyi insanlarla ölçülür. Elə insanlar var ki, onların varlığı hiss olunmur, yoxluğu isə bütün ömrü dəyişdirir. Bacı da həmin insanlardan biridir. Onun adı ailə kitablarında sadəcə bir övlad kimi yazılsa da, əslində o, ailənin görünməyən mənəvi dayaqlarından biridir. O, evin səsini yumşaldan, münasibətləri istiləşdirən, valideynlərin yükünü yüngülləşdirən və ailənin xatirələrini gələcəyə daşıyan səssiz bir körpüdür. İnsan bunu uşaqlıqda dərk etmir. Çünki insan sahib olduqlarının dəyərini çox vaxt onları itirmək təhlükəsi ilə üz-üzə qalanda anlayır. Fəlsəfədə belə bir fikir var: "İnsan başqaları ilə qurduğu münasibətlərin məhsuludur." Bu fikir təsadüfi deyil. Heç kim təkbaşına mərhəmətli, səbirli və ya vicdanlı doğulmur. Bu xüsusiyyətlər ailənin içində formalaşır. Ailə isə insanın ilk cəmiyyətidir. Bacı həmin cəmiyyətin ən həssas üzvlərindən biridir. Onun varlığı insanın daxilində kobudluğu yumşaldır, eqoizmi zəiflədir və paylaşma hissini gücləndirir. Müasir neyropsixologiya göstərir ki, uşaqlıq illərində bacı-qardaş arasında yaranan emosional bağ beynin empatiya və sosial davranışlara cavabdeh olan sahələrinin inkişafına müsbət təsir göstərir. Birlikdə sevinmək, birlikdə qorxmaq, bir oyuncağı paylaşmaq, bir-birini müdafiə etmək kimi sadə görünən hadisələr gələcəkdə insanın ailəsinə, dostlarına və cəmiyyətə münasibətinin əsasını qoyur. Əslində bacı insanın xarakterini tərbiyə edən görünməz müəllimdir. Çünki insan yad insanlara qarşı nəzakətli olmağı öyrənməzdən əvvəl evdə səbirli olmağı bacarmalıdır. İlk dəfə kiminsə xətrinə dəyməməyə çalışdığı insan çox vaxt bacısı olur. İlk dəfə kimisə qorumaq hissini yaşadığı insan da yenə bacısı olur. Deməli, mərhəmət böyük kitablarla deyil, çox vaxt eyni evdə böyüyən iki uşağın münasibətində yaranır. Qədim yunan filosofu Aristotel deyirdi ki, "ailə dövlətin ilk modelidir". Əgər ailənin daxilində sevgi, hörmət və qarşılıqlı məsuliyyət yoxdursa, həmin insanın sonradan cəmiyyət üçün faydalı vətəndaş olması çətinləşir. Bu baxımdan bacının ailədəki rolu sadəcə qohumluq münasibəti deyil, həm də gələcək cəmiyyətin mənəvi keyfiyyətlərinin formalaşmasına təsir edən mühüm amildir. Dünyanın müxtəlif ölkələrində aparılmış tədqiqatlar göstərir ki, bacıları ilə sağlam münasibət quran kişilər ailə həyatında daha anlayışlı həyat yoldaşı, daha qayğıkeş ata və daha səbirli rəhbər olurlar. Çünki onlar qadını yalnız sosial roluna görə deyil, insan kimi dəyərləndirməyi uşaqlıqdan öyrənirlər. Bu təsadüf deyil. Çünki qadına hörmət ilk dəfə küçədə deyil, evdə başlayır. İslam da ailə münasibətlərini sadəcə qohumluq kimi deyil, ibadətin bir hissəsi kimi qiymətləndirir. Qurani-Kərimdə qohumluq əlaqələrinin qorunması dəfələrlə əmr edilir. İslam alimləri bildirirlər ki, qohumla əlaqəni kəsmək təkcə sosial problem deyil, insanın mənəvi həyatına da mənfi təsir göstərən böyük günahlardandır. Burada bacı ilə münasibət xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki bacı insanın seçdiyi deyil, Allahın ona əmanət etdiyi yaxınlıqdır. Məhəmməd Peyğəmbər (s.ə.s.) insanlara qarşı mərhəməti imanla əlaqələndirərək göstərirdi ki, ailə daxilindəki gözəl davranış cəmiyyətin mənəvi sağlamlığının başlanğıcıdır. İnsan evində nədirsə, cəmiyyətdə də odur. Şərq müdrikləri deyirdilər: "Bir evdə qadının qəlbi rahatdırsa, həmin evdə dualar daha tez qəbul olar." Bu fikir elmi termin deyil, amma onun arxasında böyük psixoloji həqiqət dayanır. Ailədə emosional təhlükəsizlik hissi olan insanlar daha az aqressiv, daha az depressiv və daha yüksək həyat məmnuniyyətinə sahib olurlar. Bacı da ailədə bu emosional iqlimin formalaşmasına təsir edən əsas simalardan biridir. Tarixə nəzər salanda görürük ki, böyük şəxsiyyətlərin həyatında ailə bağları xüsusi yer tutub. Bir çox dövlət adamlarının, alimlərin və sərkərdələrin məktublarında bacılarına olan hörmət və etibar açıq görünür. Çünki ailə daxilində qurulan etibar sonradan dövlət idarəçiliyində, elmə münasibətdə və insanlarla ünsiyyətdə də özünü göstərirdi. Türk mədəniyyətində bacı yalnız ailə üzvü hesab edilmirdi. O, namusun, ocağın və nəslin davamlılığının rəmzi idi. El arasında "bacı haqqı" anlayışı təsadüfən yaranmayıb. Bu anlayış insanın gücünü zəifə qarşı deyil, zəifi qorumaq üçün istifadə etməsinin mənəvi ölçüsü idi. Cəsarət yalnız döyüş meydanında deyil, ailəsinə sahib çıxmaqda da özünü göstərirdi.

Müasir dünyada isə fərqli bir təhlükə yaranıb. İnsanlar minlərlə "izləyici" qazanırlar, amma ailələri ilə söhbət etməyə vaxt tapmırlar. Sosial şəbəkələrdə hər gün yüzlərlə təbrik paylaşılır, lakin eyni evdə yaşayan insanların bir-birinə söylədiyi xoş sözlər azalır. Texnologiya sürətlə inkişaf etsə də, mənəvi yaxınlıq eyni sürətlə artmır. Buna görə də ailə münasibətlərinin qorunması 21-əsrin ən mühüm mənəvi məsələlərindən birinə çevrilib. Bacı insanın keçmişini gələcəyə bağlayan canlı yaddaşdır. O, uşaqlığın şahidi, valideynlərin zəhmətinin davamçısı və ailə tarixinin daşıyıcısıdır. İnsan illər sonra köhnə bir şəkilə baxanda yalnız öz simasını yox, bacısının gülüşündə gizlənən bütöv bir dövrü xatırlayır. Çünki xatirələr tək yaşanmır, birlikdə yaşanır. Ömrün sonunda insan nə qədər pul qazandığını deyil, kimlərin duasını aldığını xatırlayır. Vəzifələr dəyişir, şöhrət unudulur, sərvət sahiblərini dəyişir. Lakin ailə sevgisi insanın ruhunda silinməyən iz buraxır. Bacının səmimi duası, qayğısı və sevgisi isə həmin izin ən işıqlı hissəsidir. Bəlkə də həyatın ən böyük hikmətlərindən biri budur ki, Allah insana bəzi nemətləri seçmək hüququ verir, bəzi nemətləri isə seçmədən bəxş edir. Ailə də həmin ilahi bəxşişlərdəndir. Bacı isə o bəxşişin ən zərif, ən sədaqətli və ən səssiz təcəssümüdür. İnsan bu həqiqəti nə qədər tez anlayarsa, ömrü bir o qədər mənalı, ailəsi bir o qədər möhkəm, vicdanı isə bir o qədər rahat olar. Çünki bacıya verilən dəyər təkcə bir insana göstərilən hörmət deyil, ailə anlayışına, mərhəmətə və insanlığın özünə göstərilən ehtiramdır.