Türk dövlətləri birləşsəydi, dünya necə dəyişərdi?
Azərbaycan, Türkiyə və Mərkəzi Asiyanın türk dövlətləri vahid ölkə halında birləşsəydi, dünya siyasətində hansı dəyişikliklər baş verərdi?
News365.az xəbər verir ki, Azərbaycan, Türkiyə, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Özbəkistan, Türkmənistan və Şimali Kipr Türk Respublikası vahid dövlət kimi birləşsəydi, 170 milyondan çox əhalisi və təxminən 4 milyon kvadratkilometr ərazisi olan böyük bir coğrafi birlik yaranardı.
Belə bir birləşmə ərazi baxımından dünyanın ən böyük dövlətlərindən birinə çevrilə bilərdi. Xəzər dənizindən Aralıq dənizinə, Mərkəzi Asiyadan Anadoluya qədər uzanan bu coğrafiya Avropa ilə Asiya arasında mühüm nəqliyyat və ticarət dəhlizi rolunu oynayardı.
Birləşmiş dövlətin iqtisadi imkanları da diqqətçəkən olardı. Neft, təbii qaz, uran, qızıl və digər yeraltı sərvətlərlə yanaşı, kənd təsərrüfatı, sənaye və nəqliyyat sahələri iqtisadi potensialı artırardı. Bununla belə, regionlar arasındakı inkişaf fərqləri, infrastruktur ehtiyacları və idarəetmə məsələləri ciddi problemlər yarada bilərdi.
Hərbi baxımdan da belə bir dövlətin imkanları genişlənərdi. Lakin böyük ərazinin qorunması, uzun sərhədlərin təhlükəsizliyinin təmin edilməsi və müdafiə xərclərinin idarə olunması mühüm vəzifələrdən biri olardı.
Azərbaycan isə coğrafi mövqeyinə görə xüsusi əhəmiyyət daşıyardı. Ölkə Şərqlə Qərbi birləşdirən nəqliyyat marşrutları, enerji layihələri və Xəzər hövzəsindəki mövqeyi ilə türk dövlətləri arasındakı əlaqələrin əsas mərkəzlərindən birinə çevrilə bilərdi.
Bununla yanaşı, dil və mədəniyyət yaxınlığına baxmayaraq, türk dövlətləri arasında siyasi sistem, iqtisadi inkişaf, təhsil və sosial həyat baxımından fərqlər mövcuddur. Bu səbəbdən vahid dövlətin yaradılması yalnız sərhədlərin aradan qaldırılması ilə məhdudlaşmaz, mürəkkəb siyasi və hüquqi proses tələb edərdi.
Hazırda türk dövlətləri arasında əməkdaşlığın əsas platformalarından biri Türk Dövlətləri Təşkilatıdır. Təşkilat çərçivəsində nəqliyyat, ticarət, enerji, təhsil və mədəniyyət sahələrində əlaqələrin genişləndirilməsi istiqamətində fəaliyyət göstərilir.
Beləliklə, türk dövlətlərinin birləşməsi hipotetik ssenari olsa da, onların iqtisadi və siyasi əməkdaşlığının güclənməsi regionun beynəlxalq münasibətlərdəki roluna təsir göstərə bilər. Bəs sizcə, türk dövlətləri gələcəkdə daha sıx inteqrasiyaya nail ola biləcəklərmi?
