Şübhə ilə həqiqətin sərhədi: İddialara necə yanaşmalıyıq?
Son hadisələri düzgün qiymətləndirmək üçün yalnız baş verənlərə deyil, onların arxasında dayana biləcək siyasi, tarixi və ictimai amillərə də diqqət yetirmək lazımdır. Jurnalist Azər Rəşidoğlu bu qənaətlə çıxış edərək oxuculara bir sıra ədəbi əsərləri və filmləri araşdırmağı tövsiyə edib. O, siyasi proseslər barədə fikir yürüdərkən tələskən nəticələrdən qaçmağın, iddiaları faktlarla yoxlamağın vacibliyini vurğulayıb.
Jurnalist sosial şəbəkədəki paylaşımında Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin “Əsrimizin Siyavuşu”, Cəlil Məmmədquluzadənin “Anamın kitabı”, Orxan Pamukun “Qar”, Corc Oruellin “1984” və “Heyvanıstan”, eləcə də Yusif Səmədoğlunun “Qətl günü” əsərlərini oxumağı məsləhət görüb.
Azər Rəşidoğlu, həmçinin Mehmet Ali Birandın “28 Şubat” sənədli filminə, Florian Henkel fon Donnersmarkın “Başqalarının həyatı” və Sidni Lümetin “12 qəzəbli adam” filmlərinə baxmağın siyasi və ictimai proseslərin daha dərindən anlaşılmasına kömək edə biləcəyini qeyd edib.
Onun fikrincə, bu əsərlərlə tanış olmadan son hadisələr barədə qəti mühakimələr yürütmək yanlış nəticələrə gətirib çıxara bilər.
Keçmiş hadisələr və siyasi proseslərə dair suallar
Jurnalist paylaşımında Vətən müharibəsinin başlanmasına az qalmış, təxminən on gün əvvəl Rusiya Xarici Kəşfiyyat Xidmətinə (SVR) aid olduğu iddia edilən bir siyahının yayıldığını xatırladıb. O, həmin siyahının həqiqiliyini təsdiqləmədiyini xüsusi vurğulasa da, sonrakı hadisələr fonunda bəzi şəxslərin siyasi fəallığının, səsləndirilən çağırışların və proseslərin inkişaf istiqamətinin araşdırılmasını vacib sayıb.
Azər Rəşidoğlu məktəblərə qoşun yeridilməsinə çağırışlar, etirazlar zamanı hüquqi çərçivədən kənara çıxan addımlar və tənqidlərə qarşı sərt münasibət kimi məsələlərin də daha geniş siyasi kontekstdə təhlil edilməli olduğunu bildirib.
“İddialar yoxlanıla bilən faktlara əsaslanmalıdır”
Jurnalist dövlət sirrini yaymaq ittihamı ilə mühakimə olunmuş bir şəxsin Türkiyəyə viza məsələsini də diqqətəlayiq məqamlardan biri kimi dəyərləndirib. Bununla belə, o, həmin hadisənin digər proseslərlə əlaqəli olduğuna dair sübut təqdim etmədiyini və bu məsələlərin bir-birindən asılılığını əvvəlcədən qəbul etməyin düzgün olmadığını qeyd edib.
Azər Rəşidoğlu hesab edir ki, siyasi proseslərdə hadisələrin zamanlaması, ayrı-ayrı şəxslərin davranışları və maraqların mümkün üst-üstə düşməsi araşdırıla bilər. Lakin bu məqamlar özlüyündə hər hansı iddianı təsdiqləmək üçün kifayət deyil.
Jurnalist heç kimin adını sübutsuz şəkildə xüsusi xidmət orqanları ilə əlaqələndirmək niyyətində olmadığını da bildirib. Onun fikrincə, bu cür ciddi iddialar emosional mülahizələrə deyil, yoxlanıla bilən faktlara söykənməlidir.
Paylaşımın sonunda Azər Rəşidoğlu tarixi hadisələrdən nəticə çıxararkən şübhə ilə sübutu, ehtimalla həqiqəti bir-birindən ayırmağın vacibliyinə diqqət çəkib.
Onun yanaşmasına görə, hadisələrin mahiyyətini anlamaq üçün suallar vermək və ziddiyyətləri araşdırmaq vacibdir. Ancaq araşdırmanın nəticəsi əvvəlcədən müəyyənləşdirilməməli, qənaətlər əldə olunan faktlar əsasında formalaşdırılmalıdır.
