Meyvə-tərəvəz ixracında paradoks: Həcm azalıb, gəlir artıb
Azərbaycanın meyvə-tərəvəz ixracında diqqətçəkən dəyişiklik baş verib. İlin ilk doqquz ayında xarici bazarlara göndərilən məhsulların həcmi əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə azalsa da, ixracdan əldə olunan gəlir artıb. Bu, ixracın fiziki göstəriciləri ilə maliyyə nəticələrinin eyni istiqamətdə dəyişmədiyini göstərir.
News365.az-ın məlumatına görə, 2026-cı ilin yanvar-sentyabr aylarında Azərbaycandan xarici ölkələrə ümumilikdə 563 min 338,68 ton meyvə-tərəvəz ixrac edilib. Göndərilən məhsulların statistik dəyəri 671 milyon 397,01 min dollar olub.
Hesabat dövründə meyvə-tərəvəz məhsulları Azərbaycanın ümumi ixracının 2,81 faizini, qeyri-neft sektoru üzrə ixracının isə 10,09 faizini təşkil edib. Bu göstəricilər məhsul qrupunun ölkənin qeyri-neft ixracında əhəmiyyətli yer tutduğunu göstərir.
Ötən ilin göstəriciləri ilə müqayisə
2025-ci ilin yanvar-sentyabr aylarında Azərbaycandan 574 min 303,66 ton meyvə-tərəvəz ixrac olunmuşdu. Həmin məhsulların statistik dəyəri 602 milyon 531,25 min dollar təşkil etmişdi.
Beləliklə, bu ilin ilk doqquz ayında ixrac edilən meyvə-tərəvəzin fiziki həcmi ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 10 min 964,98 ton azalıb. Bu, 1,91 faizlik geriləmə deməkdir.
Bununla belə, ixracdan əldə olunan gəlirdə əks mənzərə müşahidə edilib. Belə ki, məhsulların ümumi statistik dəyəri 68 milyon 865,76 min dollar artıb. İllik müqayisədə artım 11,43 faiz təşkil edib.
Başqa sözlə, Azərbaycan əvvəlki ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə xarici bazarlara daha az həcmdə meyvə-tərəvəz göndərsə də, həmin ixracın ümumi dəyəri yüksəlib.
İxrac gəlirinin artması nə deməkdir?
Fiziki həcmin azalması fonunda ixrac dəyərinin yüksəlməsi bir neçə amillə əlaqəli ola bilər. Məhsulların orta ixrac qiymətinin artması, daha yüksək dəyərli meyvə-tərəvəz növlərinin ixracda payının dəyişməsi və xarici bazarlardakı qiymət dinamikası bu nəticəyə təsir göstərə bilən amillər sırasındadır. Lakin təqdim olunan statistik məlumatlar gəlirdəki artımın konkret olaraq hansı səbəbdən yarandığını müəyyən etməyə imkan vermir.
Ümumilikdə, 2026-cı ilin ilk doqquz ayının nəticələri Azərbaycanın meyvə-tərəvəz ixracında gəlir baxımından müsbət dinamikanın qeydə alındığını göstərir. Bununla yanaşı, ixracın fiziki həcminin azalması məhsul istehsalı, xarici bazarlara çıxış və ixrac imkanlarının genişləndirilməsi məsələlərini də diqqətdə saxlayır.
