Hicabdan BTC-yə: Türkiyənin ikili standartları
Son aylarda hicab məsələsi ətrafında
Azərbaycana yönəlmiş tənqidlər və Türkiyədə bu mövzu üzərindən aparılan
kampaniyalar iki qardaş ölkə arasındakı münasibətlərdə yeni müzakirələr
yaradıb. Bu fonda bəzi siyasi şərhçilər başqa bir sualı da gündəmə gətirirlər: əgər
Ankara Azərbaycana daxili məsələlərdə prinsipial mövqe nümayiş etdirdiyini
iddia edirsə, niyə Bakı–Tbilisi–Ceyhan (BTC) kimi strateji enerji layihələrində
eyni həssaslıq görünmür?
Bu yanaşma Türkiyənin rəsmi siyasətinin
təsviri deyil, onun müxtəlif məsələlərdə tutduğu mövqelər arasında ardıcıllıq
barədə irəli sürülən tənqidi arqumentdir.
Daxili işlərə həssaslıq, enerji siyasətində
fərqli yanaşma?
Hicab mövzusu Azərbaycanda
qanunvericilik, təhsil və ictimai qayda məsələsi kimi təqdim olunarkən, Türkiyədə
bəzi media orqanları, ictimai təşkilatlar və siyasi fiqurlar bunu daha geniş
siyasi müstəviyə çıxardılar. Bu isə Azərbaycanda "daxili işlərə müdaxilə"
kimi qiymətləndirən fikirlərin yaranmasına səbəb oldu.
Eyni vaxtda Türkiyə uzun illərdir BTC
kəməri vasitəsilə Xəzər neftinin Aralıq dənizinə çıxışında əsas tranzit ölkəsi
kimi mühüm iqtisadi və geosiyasi üstünlüklər əldə edir. Bu fakt tənqidçilərin
belə bir sual verməsinə səbəb olur: əgər strateji tərəfdaşlıq qarşılıqlı hörmət
üzərində qurulubsa, niyə ictimai ritorikada bəzən fərqli standartlar hiss
olunur?
BTC – ortaq layihə, birtərəfli
üstünlük deyil
BTC heç vaxt yalnız Türkiyənin layihəsi
olmayıb. Kəmər Azərbaycanın təşəbbüsü, beynəlxalq investorların iştirakı və üç
dövlətin hüquqi öhdəlikləri əsasında formalaşıb. Azərbaycan neftin sahibidir,
Türkiyə isə tranzit ölkəsidir.
Məhz buna görə də bəzi analitiklər
hesab edirlər ki, enerji əməkdaşlığından siyasi üstünlük görüntüsü yaratmaq
strateji tərəfdaşlığın ruhuna uyğun deyil. Onların fikrincə, iqtisadi fayda əldə
edilən layihələrdə qarşılıqlı hörmət prinsipi qorunmalıdır.
Strateji tərəfdaşlıq qarşılıqlı məsuliyyət
tələb edir
Azərbaycan və Türkiyə münasibətləri təkcə
"Bir millət, iki dövlət" şüarı ilə deyil, onlarla real layihə ilə
möhkəmlənib. Lakin belə münasibətlər birtərəfli həssaslıq üzərində deyil,
qarşılıqlı məsuliyyət üzərində dayanmalıdır.
Tənqidçilər bildirirlər ki, əgər
Ankara Azərbaycanın suveren qərarlarına hörmət edilməsini eyni ardıcıllıqla
bütün sahələrdə nümayiş etdirsə, həm hicab ətrafındakı gərginliklər, həm də
enerji layihələri ilə bağlı mübahisələr daha sağlam müstəvidə müzakirə olunar.
Hicab məsələsi ilə BTC-ni hüquqi
baxımdan eyniləşdirmək mümkün deyil. Lakin bu iki mövzunun yanaşı müzakirə
edilməsi bir sualı aktuallaşdırır: strateji tərəfdaşlıq yalnız iqtisadi
dividendlər əldə ediləndə xatırlanmalı, yoxsa suveren qərarlara hörmət məsələsində
də eyni prinsip tətbiq olunmalıdır?
Bu sualın cavabı iki ölkənin gələcək
münasibətlərində etimadın qorunması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
News365.az
