Gələcəyə inamsızlıq və sosial böhran: Gəncləri küçələrə çıxaran nədir?

İşsizlik, bahalaşma, korrupsiya və gələcəyə inamsızlıq dünyanın müxtəlif ölkələrində gənclərin narazılığını artırır. Nepal və Keniyadan İndoneziyaya qədər fərqli cəmiyyətlərdə baş verən etirazlar ortaq bir sualı gündəmə gətirir: yeni nəsil mövcud idarəetmə sistemindən nə istəyir və hakimiyyətlərdən niyə daha çox tələb edir?

Mövzu ilə bağlı politoloq Əziz Əlibəyli News365.az-a açıqlamasında bildirib ki, dünyanın müxtəlif bölgələrində baş verən hadisələri ayrı-ayrı ölkələrin daxili problemləri ilə məhdudlaşdırmaq düzgün olmazdı. Onun fikrincə, müasir etirazların arxasında bir-biri ilə əlaqəli sosial, iqtisadi və siyasi amillər dayanır.

Politoloq hesab edir ki, xüsusilə gənclərin hakimiyyətə və mövcud idarəetmə modellərinə münasibətində dəyişiklik müşahidə olunur. Korrupsiya, sosial bərabərsizlik, işsizlik və qiymət artımı ilə üzləşən gənclər problemlərin həlli istiqamətində konkret addımlar gözləyirlər.

Əziz Əlibəylinin fikrincə, müxtəlif ölkələrdə fərqli şəraitdə baş verən etirazların tələblərində oxşarlıqların olması diqqət çəkir. İnsanlar daha ədalətli idarəetmə, iqtisadi imkanların genişləndirilməsi, təhlükəsizlik və gələcəyə inam istəyirlər.

Gənclərin narazılığı niyə artır?

Dünyanın bir sıra ölkələrində gənclərin etirazlara qoşulmasının əsas səbəbləri arasında işsizlik, yaşayış xərclərinin artması, korrupsiya və sosial ədalətsizlik dayanır. Bu problemlər xüsusilə müstəqil həyata başlamağa çalışan, lakin qarşısında məhdud imkanlar görən gənclərin narazılığını artırır.

Təhsil almaq imkanlarının genişlənməsinə baxmayaraq, ali təhsilli gənclərin hamısı layiqli iş tapa bilmir. Əmək bazarındakı çətinliklər, aşağı gəlirlər və mənzil əldə etməyin mürəkkəbliyi gələcəklə bağlı gözləntilərlə real imkanlar arasında uçurum yaradır.

Sosial şəbəkələr də etirazların yayılmasında mühüm rol oynayır. Müxtəlif ölkələrdə baş verən hadisələr, etiraz görüntüləri və insanların tələbləri qısa müddətdə geniş auditoriyaya çatır. Bu, gənclərə başqa cəmiyyətlərdəki problemlərlə öz həyat şəraitlərini müqayisə etmək, ortaq narazılıqları müəyyənləşdirmək və ictimai təşəbbüsləri yaymaq imkanı verir.

Müharibələr və bahalaşma sosial gərginliyi dərinləşdirir

Qlobal miqyasda müşahidə olunan narazılıqların digər səbəbləri silahlı münaqişələr, humanitar böhranlar və yaşayış xərclərinin yüksəlməsidir.

Müharibələr insanların təhlükəsizliyinə və psixoloji vəziyyətinə təsir etməklə yanaşı, iqtisadi çətinlikləri də ağırlaşdıra bilər. Belə şəraitdə sülh, sabitlik və təhlükəsiz həyat tələbləri daha çox ön plana çıxır.

Ərzaq, mənzil və gündəlik tələbat mallarının bahalaşması isə ailələrin büdcəsinə əlavə yük yaradır. Gəlirlər qiymət artımına uyğun yüksəlmədikdə insanların alıcılıq qabiliyyəti zəifləyir. Bu vəziyyətdən xüsusilə aşağı gəlirli ailələr və əmək fəaliyyətinə yeni başlayan gənclər təsirlənirlər.

İqtisadi imkanların cəmiyyət daxilində qeyri-bərabər bölüşdürülməsi də narazılığı artıran amillərdəndir. İnsanlar sosial yüksəliş imkanlarının məhdud olduğunu düşündükdə, mövcud sistemə inamları zəifləyə bilər.

Süni intellekt və iqlim dəyişiklikləri yeni suallar yaradır

Gənclərin gələcəklə bağlı narahatlıqları yalnız iqtisadi və siyasi problemlərlə məhdudlaşmır. Süni intellektin sürətli inkişafı, əmək bazarında baş verən dəyişikliklər və iqlim problemləri də yeni nəslin gündəmində mühüm yer tutur.

Avtomatlaşdırma bəzi peşələrə tələbatı azalda, digər sahələrdə isə yeni bacarıqların mənimsənilməsini zəruri edə bilər. Bu dəyişikliklərə uyğunlaşmaq imkanlarının məhdudluğu iş tapmaq və mövcud iş yerini qorumaqla bağlı narahatlıqları gücləndirir.

İqlim dəyişiklikləri, ekstremal hava hadisələri və ekoloji problemlər də gələcək nəsillərin həyat şəraiti ilə bağlı suallar doğurur. Bu məsələlər xüsusilə uzunmüddətli nəticələrdən narahat olan gənclər üçün əhəmiyyət daşıyır.

Beləliklə, müasir etirazları yalnız bir səbəblə izah etmək mümkün deyil. İqtisadi çətinliklər, siyasi narazılıqlar, sosial bərabərsizlik və gələcəklə bağlı qeyri-müəyyənlik bir-birini gücləndirə bilər. Bununla belə, hər ölkədə etirazların konkret səbəbləri və iştirakçıların tələbləri fərqlənir.

News365.az